Jak odwołać się od decyzji odmawiającej prawa do renty socjalnej ZUS?Przykłady wygranych spraw!

Otrzymanie odmownej decyzji w sprawie renty socjalnej może być przytłaczające, ale nie oznacza to końca drogi. Przepisy prawa dają każdemu wnioskodawcy możliwość odwołania się od niekorzystnego orzeczenia ZUS, a postępowanie sądowe często prowadzi do zmiany pierwotnej decyzji. Kluczem do sukcesu jest jednak zrozumienie przyczyn odmowy i przygotowanie profesjonalnego odwołania, które wskaże na błędy ZUS i poprze nasze racje solidnymi dowodami. Na koniec artykułu- przykłady wygranych spraw!

Jeżeli potrzebujesz pomocy w odwołaniu od decyzji ZUS- zapraszam do kontaktu! Wyślij wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystaj z formularza lub umów konsultację pod numerem: 455-516-281.

Jak odwołać się od decyzji ZUS w sprawie renty lub świadczenia?- pełny wpis

Jeśli zastanawiasz się nad odwołaniem od decyzji ZUS w sprawie renty socjalnej i potrzebujesz pomocy radcy prawnego- zapraszam do kontaktu! Wyślij wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystaj z formularza lub umów konsultację pod numerem: 455-516-281.

Przesłanki uzyskania renty socjalnej

Renta socjalna pełni specyficzną funkcję w systemie zabezpieczenia społecznego, stanowiąc wsparcie dla osób, które ze względu na stan zdrowia nigdy nie miały szansy wejść na rynek pracy lub ich aktywność zawodowa została przerwana na bardzo wczesnym etapie. Jest ona finansowana bezpośrednio z budżetu państwa i ma na celu zapewnienie minimalnego, godnego poziomu życia osobom, które nie wypracowały stażu ubezpieczeniowego wymaganego do przyznania standardowej renty z tytułu niezdolności do pracy. Aby otrzymać to świadczenie, wnioskodawca musi spełnić szereg ściśle określonych warunków formalnych i medycznych, a także nie mogą wobec niego zachodzić tzw. przesłanki negatywne (wykluczające).

Warunek pełnoletności, obywatelstwa i miejsca zamieszkania

Jedną z pierwszych przesłanek o charakterze formalnym, jaką weryfikuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiek osoby ubiegającej się o świadczenie. Renta socjalna jest adresowana wyłącznie do osób, które osiągnęły pełnoletność. Stanowi to podstawowy wymóg prawny umożliwiający samodzielne lub reprezentowane przez opiekuna wystąpienie z wnioskiem o to świadczenie.

Kolejną istotną przesłanką formalną są wymagania związane z miejscem pobytu oraz statusem prawnym wnioskodawcy. Osoba ubiegająca się o przyznanie renty socjalnej musi posiadać obywatelstwo polskie lub spełniać kryteria dotyczące legalnego pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a także faktycznie zamieszkiwać na terytorium RP.

Całkowita niezdolność do pracy

Głównym kryterium medycznym warunkującym przyznanie renty socjalnej jest stwierdzenie przez Lekarza Orzecznika ZUS (lub Komisję Lekarską) całkowitej niezdolności do pracy. Świadczenie to ma charakter bezkompromisowy pod względem stopnia utraty zdrowia – nie przysługuje ono osobom, u których rozpoznano jedynie częściową niezdolność do pracy, i w przeciwieństwie do renty chorobowej, nie ma możliwości wypłaty go w niższej wysokości. W praktyce całkowita niezdolność oznacza, że stan zdrowia danej osoby uniemożliwia jej wykonywanie jakiejkolwiek pracy w zwykłych, ogólnych warunkach otwartego rynku pracy, a ewentualne zatrudnienie jest możliwe wyłącznie w specjalnie przystosowanych warunkach (np. na stanowiskach chronionych).

Choroby układu krążenia, choroby serca, zawał- czy stanowią podstawę do renty?

Czytaj dalej

Choroba nowotworowa- kiedy powoduje niezdolność do pracy i prawo do renty? Przykłady wygranych spraw!

Czytaj dalej

Depresja- kiedy powoduje niezdolność do pracy, kiedy możesz uzyskać rentę?

Czytaj dalej

Choroba afektywna dwubiegunowa- kiedy powoduje niezdolność do pracy?

Czytaj dalej

Moment powstania naruszenia sprawności organizmu oraz związek przyczynowy

Samo występowanie całkowitej niezdolności do pracy w życiu dorosłym nie jest wystarczające; kluczowe jest wykazanie, że niezdolność ta jest bezpośrednim skutkiem naruszenia sprawności organizmu (choroby, urazu czy wady wrodzonej), które powstało w młodym wieku. Ustawa ściśle definiuje trzy okresy, w których musiało dojść do owego naruszenia:

• przed ukończeniem 18. roku życia,
• w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej (przed ukończeniem 25. roku życia) albo
• w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, na studiach doktoranckich bądź w ramach aspirantury naukowej.

ZUS weryfikuje zatem tzw. triadę pytań: czas powstania naruszenia, jego wpływ na obecną niezdolność oraz całkowity charakter tej niezdolności.

Inne warunki- brak uprawnień do innych świadczeń, nieposiadanie nieruchomości rolnej, brak pobytu w placówce izolacyjnej

Na koniec należy opisać trzy przesłanki negatywne. Świadczenie to nie zostanie przyznane osobie, która ma ustalone prawo (lub spełnia kryteria) do innych świadczeń z ZUS: emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego czy nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Istnieje możliwość jednoczesnego pobierania renty socjalnej i renty rodzinnej, jednak wprowadzono tu rygorystyczny limit kwotowy – łączna suma obu tych świadczeń nie może przekroczyć 300% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Negatywną decyzję odmawiającą przyznania renty socjalnej otrzymają osoby, które są właścicielami lub posiadaczami (bądź współwłaścicielami o odpowiednim udziale) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 hektarów przeliczeniowych. Ustawodawca zakłada, że posiadanie takiego majątku stwarza realne możliwości czerpania korzyści finansowych (np. z uprawy lub dzierżawy), co wyklucza potrzebę wspierania danej osoby środkami z budżetu państwa.

Ostatnim z kluczowych warunków wykluczających prawo do świadczenia jest pobyt w warunkach pozbawienia wolności. Renta socjalna nie przysługuje osobom tymczasowo aresztowanym lub odbywającym karę pozbawienia wolności, ponieważ w tych okresach koszty utrzymania obywatela pokrywa w pełni Skarb Państwa.

Renta socjalna- ogólne przesłanki uzyskania- pełny wpis

Podstawowe formalności odwołania od decyzji odmawiającej prawa do renty socjalnej

Co oczywiste po uzyskaniu decyzji należy dokładnie ją przeczytać, zwracając szczególną uwagę na rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie. W końcowym fragmencie decyzji powinno znajdować się pouczenie, gdzie organ wskazuje zasady dotyczące odwołania. Należy pamiętać, że  Sąd odrzuci odwołanie, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowiło wyłącznie orzeczenie lekarza orzecznika, a wnioskodawca nie wniósł sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Najważniejsze jest zachowanie terminu. Standardowo od decyzji ZUS przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie wnosimy na piśmie, adresując je do właściwego Sądu za pośrednictwem ZUS, który wydał skarżoną decyzję. Jest to specyficzna procedura, odwołanie od decyzji wysyłamy do ZUS, gdzie znajdują się akta naszej sprawy, następnie organ może po analizie odwołania zastosować autokontrolę i zmienić decyzję (to się raczej nie zdarza) albo przesłać akta wraz z naszym odwołaniem do właściwego Sadu. Odwołanie (wraz z załącznikami) wysyłamy w dwóch egzemplarzach- jeden do akt ZUS, drugi do akt Sądowych. Trzeci egzemplarz odwołania i dołączone do niego załączniki warto zachować w domowym archiwum, aby w razie postępów sprawy mieć dokładną treść pisma, jakie wysłaliśmy.

Jeżeli jednak wniesiemy odwołanie bezpośrednio do Sądu, to nadal zostanie ono rozpoznane, Sąd prześle je do ZUS, a ZUS wraz z aktami odeśle je ponownie do Sadu.

W treści pisma standardowo należy wskazać nasze dane osobowe, oznaczyć właściwy Sąd oraz ZUS- oddział, który wydał decyzję. Kolejno należy prawidłowo oznaczyć decyzję, od której się odwołujemy- wskazać datę wydania oraz specyficzny numer lub znak sprawy. Z treści odwołania musi wyraźnie wynikać, że nie zgadzamy się z treścią decyzji, musimy oznaczyć zakres zaskarżenia- w całości lub w części i zawnioskować o jej zmianę.

Wnioski i zarzuty w odwołaniu od decyzji ZUS odmawiającej prawa do renty socjalnej

Procedura Sądowa wymaga, abyśmy na wstępie pisma przedstawili, o co konkretnie wnosimy, jeżeli zapomina wskazać jakiegoś elementu lub powołamy go w dalszej części pisma, lub później w trakcie procesu Sąd może go pominąć niezależnie od zasadności. Podstawowym wnioskiem jest ten o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do renty socjalnej.

Wnioski dowodowe w odwołaniu od decyzji ZUS ws. renty socjalnej

W kolejnym zdaniu wskazujemy pozostałe wnioski, w tym ten najważniejszy, czyli dowodowy. Podstawowym dowodem będzie oczywiście dokumentacja medyczna, którą należy załączyć jako kserokopię do odwołania. Tutaj od naszej decyzji zależy, czy przekazujemy całą dokumentację medyczną, czy tylko najważniejsze wyniki badań, diagnozy, karty pobytu w szpitalu. Ważne jest, aby dokumentacja szczegółowo opisywała nasz stan zdrowia, historię choroby, a zapoznanie się z nią prowadziło do przyznania nam prawa do renty socjalnej, czyli musimy wykazać przesłankę istnienia aktualnie całkowitej niezdolności do pracy, zajścia naruszenia sprawności w danym okresie w przeszłości oraz związku między obecną niezdolnością, a tamtym naruszeniem.

Wniosek o powołanie biegłego

Drugim równie istotnym wnioskiem dowodowym jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza. To właśnie opinia biegłego będzie miała decydujący wpływ. Sąd w praktyce nie posiada wiedzy pozwalającej na bardziej zaawansowaną analizę medycznego przypadku. Koniecznym jest więc skorzystanie z pomocy specjalisty, który samodzielnie zbada, czy zachodzą przesłanki do orzeczenia o niezdolności do pracy i jej stopniu. 

Naszym zadaniem jest wskazanie prawidłowego biegłego- specjalistę, który oceni nasz stan zdrowia. Nie chodzi tu o wskazanie lekarza z imienia i nazwiska, bo taki wybór biegłego jest niemożliwy, ale o wskazanie prawidłowej specjalizacji. Przede wszystkim musimy wskazać biegłego, który jest w stanie ocenić nasze główne schorzenie, zazwyczaj będzie to lekarz tej samej specjalizacji, jakiej lekarz prowadzący nasze leczenie. W przypadku bardziej zaawansowanych schorzeń często koniecznym jest wskazanie lekarzy kilku specjalizacji. Podobnie kilku biegłych będziemy powoływać, jeżeli chorujemy na kilka różnych chorób i każda z nich wpływa na naszą niezdolność do pracy. Wybór biegłego nie zawsze jest oczywisty, należy unikać sytuacji, gdy wnioskujemy o naprawdę dużą ilość biegłych, bo wtedy sam proces może trwać kilka lat- aż każdy z nich wypowie się co do choroby lub po prostu Sąd pominie nasze wnioski i ograniczy się do jednego, lub dwóch najbardziej oczywistych. Na tym etapie szczególnie pomocnym może być skorzystanie z pomocy prawnika, który analizując podobne sprawy, określi jacy biegli w danej sprawie powinni występować. 

Konsekwencją przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jest skierowanie akt sprawy do wyznaczonego przez Sąd lekarza specjalisty, który dodatkowo wezwie nas na badanie i na podstawie tego wyda opinię, która będzie miała kluczowe znaczenie dla wyroku. Opinia nie będzie jednak ostateczna, jeżeli nie zgadzamy się z jej treścią, możemy złożyć zarzuty do opinii, w których wykażemy, dlaczego analiza dokonana przez biegłego jest wadliwa. Należycie sporządzone zarzuty do opinii biegłego pozwalają na wyeliminowanie jego niekorzystnej i wadliwej opinii i powołanie kolejnego biegłego tej samej specjalizacji.

Wraz z wnioskiem o powołanie biegłego warto wskazać jakiego rodzaju szczegółowe pytania powinny mu zostać zadane. Tutaj wiele zależy od tego, jak brzmi decyzja i z powodu niespełnienia jakiej przesłanki została ona wydana. Jeżeli kwestionujemy brak stwierdzenia aktualnej całkowitej niezdolności do pracy, warto zapytać o własne rozstrzygnięcie biegłego w tym zakresie, czy zgadza się on z decyzją ZUS, czy nie widzi sprzeczności między dokumentacją medyczną a orzeczeniem ZUS, jakie są w jego opinii rokowania, wpływu choroby na codzienne życie. W przypadku zaawansowanych schorzeń warto zapytać biegłego, czy widzi potrzebę konsultacji z biegłym jeszcze innej dziedziny medycyny.

Jeżeli decyzja odmowna wynika z braku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w przeszłości, tutaj warto zapytać biegłego o jego ocenę historii choroby, odniesienie się do konkretnych objawów lub zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości. 

Jak napisać zarzuty do opinii biegłego?

Inne środki dowodowe w sprawie o rentę socjalną

Możliwe jest powołanie także innych środków dowodowych jak np. zeznania świadków, ale to rozwiązanie znajdzie zastosowanie w szczególnej kategorii spraw, gdzie np. chcielibyśmy wykazać zajście faktów, które nie są potwierdzone w dokumentacji medycznej. Może to być np. nauczyciel, który potwierdzi, że osoba ubiegająca się o rentę socjalną odczuwała pewne objawy już w wieku szkolnym, ale fakt ten nie jest ujęty w dokumentacji medycznej, bo nie zadbano o wczesne zgłoszenie się do lekarza. 

Jak jeden z ostatnich wniosków warto wskazać wniosek o zasądzenie kosztów procesu na rzecz osoby odwołującej się. Zwykle są to symboliczne kwoty, ale zawsze pozwolą na pokrycie choćby kosztów korespondencji, czy też dojazdów.

Jakich argumentów używać, aby uzyskać zmianę decyzji ws. renty socjalnej?

Argumentacja różnić się będzie w zależności od uzasadnienia decyzji odmownej, a konkretnie powodu, dla którego ZUS stwierdził niezrealizowanie się przesłanek uzyskania renty socjalnej. Jest to ten element odwołania, gdzie należy wskazać argumenty przemawiające za zmianą decyzji zgodnie z naszym żądaniem. To ten moment, gdzie musimy szczegółowo rozpisać zarzuty dotyczące decyzji ZUS. W zależności od naszego przypadku powinniśmy dokładnie uargumentować, dlaczego w naszej opinii jesteśmy całkowicie niezdolni do pracy, albo dlaczego w naszej opinii miało miejsce naruszenie sprawności organizmu w okresie młodzieńczym lub wykazać związek między obecną niezdolnością a naruszeniem sprawności. Ponownie, trudno podać ogólną argumentację, gdyż każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnej oceny.

Jeżeli chcemy wykazać zajście całkowitej niezdolności do pracy, należy opisać charakterystykę schorzenia, powołać się na opinię lekarzy prowadzących leczenie, wykazać, że choroba uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy niezależnie od posiadanych kompetencji. Warto odwołać się do konkretnych wpisów w dokumentacji medycznej.

Wykazując zajście naruszenia sprawności, musimy odwołać się do historii choroby, przywołać pierwsze jej objawy, powołać się na archiwalne wpisy w dokumentacji medycznej, rozszerzyć je o własne odczucia- lekarze często w dokumentacji zawierają skrótowe, lakoniczne wpisy, dlatego warto dopisać, z czym one się konkretnie wiązały, co lekarze mówili w rozmowie z pacjentem i jego rodziną. 

Jeszcze innym przypadkiem będzie odmowa prawa do renty w przypadku stwierdzenia przez ZUS posiadania nieruchomości rolnej lub niespełnienia szczególnych warunków przewidzianych dla cudzoziemców. Tutaj oczywiści nie powołujemy dokumentacji medycznej ani biegłych lekarzy, tylko np. dokumentację wskazującą na faktyczny status prawny nieruchomości lub argumentację odwołującą się do statusu pobytowego w Polsce. 

Częściowa, a całkowita niezdolność do pracy – czym się różnią- pełny wpis

Najważniejsze warunki przyznania renty socjalnej- pełny wpis

Postępowanie sądowe

Wniesienie odwołania od decyzji ZUS niemal zawsze wiąże się z procesem Sądowym. Co prawda istnieje iluzoryczna szansa na autokontrolę, jednak najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest konieczność rozpoznania sprawy przez Sąd. Wiadomo, że każdy proces jest inny, ale zazwyczaj trwa on około roku przed Sądem pierwszej instancji, wiele zależy od stopnia skomplikowania sprawy, ilości opinii biegłych oraz ilości spraw rozpoznawanych w danym Sądzie. 

Jeżeli wszystko przebiega zgodnie z procedurami, gdy odwołanie zostanie przesłane przez ZUS do Sądu, Sąd (po wyznaczeniu sędziego, nadaniu sprawie sygnatury) prześle do nas odpowiedź ZUS na odwołanie (zazwyczaj jest to powielenie treści decyzji i zakwestionowanie naszego stanowiska) i zobowiąże do zajęcia stanowiska i ostatecznego powołania wszystkich wniosków dowodowych lub już na tym etapie postanowi o wyznaczeniu biegłych.

Spór sądowy trwa zazwyczaj ok. roku, choć wszystko zależy od ilości spraw w danym Sądzie, specyfiki naszej sprawy, ilości powołanych biegłych. Ponieważ kluczowe znaczenie ma treść opinii biegłych, często w sprawach o rentę socjalną nie wyznacza się w ogóle rozprawy!

Jeżeli uzyskamy negatywny wyrok odmawiający zmiany decyzji- mamy prawo do apelacji, czyli ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd II instancji. Aby uzyskać prawo do apelacji najpierw w ciągu 7 dni od daty wydania lub doręczenia wyroku, musimy zawnioskować o pisemne uzasadnienie. Kiedy już uzyskamy wyrok z pisemnym uzasadnieniem mamy 14 dni na przesłanie apelacji, czyli pisma zawierającego zarzuty kierowane do wyroku Sądu I instancji, wskazujące najpoważniejsze błędy wpływające na nieprawidłowe rozstrzygnięcie sporu.

Apelacja w sprawie przeciwko ZUS- pełny wpis

Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji odmawiającej prawa do renty socjalnej

Otrzymanie decyzji odmownej od ZUS w sprawie renty socjalnej nie oznacza, że wszystko jest stracone. To sygnał, że należy podjąć dalsze działania, a prawo daje do tego narzędzia. Wiele decyzji ZUS jest kwestionowanych i zmienianych przez sądy, jednak skuteczne odwołanie wymaga dogłębnej analizy akt, profesjonalnego sformułowania argumentów i znajomości procedur sądowych.

Nasza kancelaria specjalizuje się w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pomożemy Ci przejść przez cały proces odwoławczy:

• Przeanalizujemy Twoją decyzję ZUS i ocenimy szanse na sukces.
• Sporządzimy profesjonalne i merytoryczne odwołanie od decyzji.
• Przygotujemy zarzuty do opinii biegłego, jeśli będzie to konieczne.
• Sporządzimy apelację w przypadku niekorzystnego wyroku sądu pierwszej instancji.

Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. 

Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.

Poznaj cennik usług kancelarii

Jak przebiega konsultacja z radcą prawnym i proces z ZUS?

Konsultacja online z radcą prawnym to najszybsza i najwygodniejsza droga do skutecznego podważenia decyzji ZUS, bez względu na to, gdzie w Polsce mieszkasz. Cały proces przebiega sprawnie i bez wychodzenia z domu – w ciągu zaledwie kilku dni od przesłania skanów lub zdjęć Twojej dokumentacji medycznej i decyzji organu, przeanalizuję Twoją sytuację i sporządzę profesjonalne odwołanie.

Warto wiedzieć, że w sprawach o renty czy świadczenia kluczowa batalia toczy się na papierze, dlatego precyzyjnie sformułowane pismo i ewentualne zarzuty do opinii biegłych są najważniejsze, a sąd często wydaje wyrok bez wyznaczania tradycyjnej rozprawy. Nawet jeśli dojdzie do przesłuchania, posiedzenia mogą odbyć się zdalnie za pośrednictwem komunikatora internetowego, dzięki czemu oszczędzasz czas i całkowicie unikasz kosztów dojazdów pełnomocnika do sądu.

Przykłady wygranych spraw- Sąd zmienia decyzję w sprawie renty socjalnej!

Kiedy niepełnosprawność intelektualna może stanowić prawo do renty socjalnej- wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, z dnia 27 września 2024 r., sygnatura: VII U 923/23

ZUS odmówił prawa do renty socjalnej oraz świadczenia uzupełniającego dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, opierając swoje decyzje na orzeczeniach Komisji Lekarskiej, która uznała, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy ani niezdolny do samodzielnej egzystencji (uznając go za samodzielnego w stopniu umożliwiającym samoobsługę). Organ rentowy argumentował, że lekarze orzecznicy (w tym specjaliści neurolodzy) prawidłowo ocenili stan ubezpieczonego, w związku z czym wykluczył możliwość pomyłki własnych organów orzeczniczych. Z kolei odwołujący się przedstawił silne kontrargumenty, wskazując, że od urodzenia cierpi na wrodzoną wadę wodogłowia, która wywołuje u niego postępujące dolegliwości neurologiczne i psychiatryczne, w tym uporczywe bóle i zawroty głowy, trwałą wadę postawy oraz wykrzywienie palców dłoni. Podkreślił, że z powodu lęków, głębokiego wycofania społecznego, zaburzeń emocjonalnych, braku wyuczonego zawodu oraz błędnego postrzegania rzeczywistości przebywa stale w domu i nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej. Jako kluczowe dowody ubezpieczony przedłożył m.in. dokumentację medyczną z hospitalizacji psychiatrycznej, orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe oraz postanowienie sądu o ubezwłasnowolnieniu częściowym z powodu zaburzeń psychicznych.

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone decyzje organu rentowego w ten sposób, że przyznał odwołującemu rentę socjalną oraz świadczenie uzupełniające. Sąd uznał, że ZUS dokonał nieprawidłowej oceny stanu zdrowia odwołującego się, a błąd organu polegał na bezkrytycznym opieraniu rozstrzygnięć na stanowisku własnych komisji lekarskich, które zignorowały fakty płynące z dokumentacji medycznej i rzeczywisty stopień naruszenia sprawności organizmu. Sąd w pełni podzielił wnioski niezależnej biegłej sądowej z zakresu psychiatry, która stwierdziła u odwołującego wrodzoną wadę rozwojową ośrodkowego układu nerwowego, zespół dysforyczny, deficyty poznawczo-wykonawcze oraz nasilającą się nieporadność życiową wykluczającą możliwość samodzielnego funkcjonowania. Oceniając sprawę, Sąd podkreślił zasadę bezpośredniości dowodów i wskazał, że w procesie sądowym orzeczenie lekarskie ZUS nie może podważyć wiarygodności opinii niezależnego eksperta medycznego. Kluczowa teza wyroku brzmi: „To opinia biegłego sądowego, a nie orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS, jest dla Sądu podstawą do stwierdzenia bądź nie niezdolności do pracy czy niezdolności do samodzielnej egzystencji.”

Sąd wyraźnie jednak rozróżnił pojęcie „niepełnosprawności” od „niezdolności do pracy”, wskazując, że posiadanie formalnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (będącego niemożnością wypełniania ról społecznych) nie jest prawnym tożsamościowym odpowiednikiem medycznej utraty zdolności do pracy. Oznacza to, że sama niepełnosprawność intelektualna daje prawo do renty socjalnej dopiero wtedy, gdy powołany w sprawie biegły lekarz sądowy jednoznacznie potwierdzi, że jej stopień oraz towarzyszące jej deficyty (np. organiczne uszkodzenia mózgu, brak krytycyzmu wobec własnego zachowania, agresja czy nieporadność życiowa) skutkują całkowitą niezdolnością do wykonywania pracy w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych.

Schizofrenia paranoidalna jako przyczyna renty socjalnej- wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2022 r. (sygn. akt VII U 18/21)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ubezpieczonemu prawa do renty socjalnej oraz renty rodzinnej po zmarłej matce, opierając się na wcześniejszym orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS, która stwierdziła, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy. W odwołaniu od tych decyzji ubezpieczony argumentował, że cierpi na poważne schorzenia, które w rzeczywistości całkowicie uniemożliwiają mu wykonywanie pracy zarobkowej. Jako dowód wskazano m.in. fakt, że od dzieciństwa choruje on na schizofrenię (początkowo prostą, a następnie paranoidalną) oraz współwystępujące upośledzenie umysłowe, trudności adaptacyjne i deficyty rozwoju. Ponadto podnoszono, iż jego aktualne zatrudnienie jako pomoc kuchenna odbywa się wyłącznie w warunkach pracy wspomaganej dla osób niepełnosprawnych, gdzie wykonuje proste czynności pod stałym nadzorem i przy ciągłym wsparciu rodziny w codziennym funkcjonowaniu, co uniemożliwia mu samodzielne i bezpieczne odnalezienie się na otwartym rynku pracy.

Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił zaskarżone decyzje ZUS i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty socjalnej oraz renty rodzinnej na stałe. Konkluzja sądu opierała się na jednoznacznych opiniach powołanych w sprawie biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i psychologii, którzy wykazali, iż organ rentowy popełnił błąd w ocenie stanu zdrowia wnioskodawcy, nie uwzględniając rzeczywistego stopnia naruszenia sprawności jego organizmu. Sąd podkreślił, że podjęcie przez ubezpieczonego prostej pracy w warunkach chronionych i wspomaganych nie oznacza, że odzyskał on zdolność do normalnego zarobkowania. Jak wskazano w uzasadnieniu, błąd ZUS polegał na powierzchownej ocenie aktywności zawodowej chorego, podczas gdy schizofrenia i upośledzenie trwale eliminują go z otwartego rynku pracy. Sąd w pełni podzielił wnioski biegłych medycznych, podkreślając kluczową tezę orzeczniczą: „stan, w którym organizm nie funkcjonuje w sposób normalny, tj. utrudnia codzienne funkcjonowanie np. naukę lub wykonywanie pracy, mógł w okresie do ukończenia 18 roku życia lub do zakończenia nauki nie powodować oczywistej niezdolności do pracy, ale mógł być powodem powstania takiej niezdolności w okresie późniejszym”.

Powyższy wyrok pokazuje, że schizofrenia może stanowić podstawę do przyznania prawa do renty socjalnej. Kluczowym warunkiem jest to, aby choroba wywoływała całkowitą niezdolność do pracy, a naruszenie sprawności organizmu powstało przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (przed ukończeniem 25 lat). W przypadku schizofrenii – będącej chorobą przewlekłą o charakterze psychotycznym – symptomy utrudniające normalne funkcjonowanie mogą rozwijać się stopniowo. Nawet jeśli w okresie młodzieńczym choroba nie powodowała jeszcze pełnej i oczywistej niezdolności do pracy, ale jej udokumentowany początek i późniejszy rozwój doprowadziły do całkowitej utraty zdolności zarobkowania na otwartym rynku, warunki ustawowe zostają spełnione, dając pełne prawo do stałego lub okresowego świadczenia rentowego.