Renta socjalna to świadczenie przeznaczone dla osób, które stały się całkowicie niezdolne do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu powstałego w młodym wieku. Ważne jest, aby odróżnić ją od renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ warunki ich przyznania są różne. Renta socjalna w praktyce stanowi uzupełnienie renty z tytułu niezdolności do pracy i pozwala na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków związanych z posiadaniem stażu ubezpieczenia. Uzyskanie prawa do renty socjalnej nie pozbawia nas możliwości wykonywania pracy zarobkowej, ani innych świadczeń.
Przesłanki uzyskania renty socjalnej
Formalnie renta socjalna to świadczenie przeznaczone dla osób całkowicie niezdolnych do pracy, w przypadku których niezdolność ta powstała w 3 możliwych okresach czasu:
- przed ukończeniem 18. roku życia;
- w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
- w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Tym samym renta socjalna daje możliwość uzyskania świadczenia przez osoby, które nie mogły uzyskać renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu np. młodego wieku i braku spełnienia warunku posiadania określonego stażu podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Głównym celem renty socjalnej jest zapewnienie minimalnego, godnego poziomu życia osobom, które z powodu niepełnosprawności nie mogą samodzielnie zarabiać na utrzymanie. Renta socjalna jest finansowana z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS).
Całkowita niezdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu
Kluczowym kryterium pozwalającym na uzyskanie renty socjalnej jest stwierdzenie przez Lekarza Orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym renta socjalna nie przysługuje osobom, które kwalifikują się jako osoby jedynie częściowo niezdolne do pracy. W przeciwieństwie do renty chorobowej, w przypadku renty socjalnej częściowa niezdolność do pracy w ogóle nie pozwala na uzyskanie świadczenia.
W orzecznictwie przyjmuje się, że nie można stwierdzić całkowitej niezdolności do pracy, gdy osoba ubiegająca się choćby w najmniejszym stopniu przejawiała zdolność do wykonywania choćby prostych prac, nawet poniżej kwalifikacji zawodowych, ale w zwykłych (otwartych) warunkach pracy. Tym samym konieczność wykazania całkowitej niezdolności do pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (na podstawie: Wyrok SN z 28.06.2023 r., I USKP 50/22).
Zaistnienie całkowitej niezdolności do pracy stwierdzane jest przez Lekarza Orzecznika ZUS (lub Komisję Lekarską w przypadku wniesienia sprzeciwu) na podstawie badania oraz przedstawionej przez nas dokumentacji medycznej. W przypadku odwołania do Sądu, koniecznym jest skorzystanie z możliwości uzyskania opinii biegłych lekarzy, którzy specjalizują się w schorzeniach wpływających na niezdolność do pracy.
Naruszenie sprawności organizmu w odpowiednim okresie
Samo stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy nie wystarczy dla uzyskania prawa do renty socjalnej. Całkowita niezdolność do pracy, nawet ta powstała w dorosłym życiu musi wynikać z naruszenia sprawności organizmu, które miało miejsce przed upływem okresów określanych jako:
1) przed ukończeniem 18. roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Naruszenie sprawności organizmu jest trudne do zdefiniowania, jest to zdarzenie, które negatywnie wpływa na nasz stan zdrowia. Będzie to każdego rodzaju upośledzenia, choroby czy uraz, który może prowadzić do zajścia całkowitej niezdolności do pracy. Nie ma jednej, zamkniętej listy schorzeń, które kwalifikują się jako „naruszenie sprawności organizmu”. Zamiast tego, ZUS ocenia skutki zdrowotne konkretnego przypadku na podstawie opinii lekarza orzecznika i komisji lekarskiej. Naruszenie sprawności organizmu może dotyczyć zarówno poważnych, wrodzonych wad, jak i schorzeń nabytych w młodym wieku (np. w wyniku wypadku, poważnej choroby), które finalnie uniemożliwiają podjęcie się jakiegokolwiek zatrudnienia.
Różnice między rentą socjalną, a rentą z tytułu niezdolności do pracy
Renta socjalna to świadczenie skierowane dla osób, które nie mogą uzyskać renty z tytułu niezdolności do pracy, gdyż ich całkowita niezdolność do pracy powstała w zbyt młodym wieku lub okresie nauki, przez co nie wypracowały sobie odpowiedniego stażu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Renta socjalna skupia się na momencie powstania niezdolności, a renta z tytułu niezdolności do pracy na jej przyczynie i stażu. Tym samym renta socjalna cechuje się mniej rygorystycznymi kryteriami, choć nadal stawia warunek stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. Osoby jedynie częściowo niezdolne do pracy nie mogą uzyskać tego świadczenia i zmuszone są starać się o rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji w sprawie renty socjalnej
Jeżeli ZUS kwestionuje Twoje prawo do renty socjalnej, to zawsze masz prawo do wniesienia stosownego odwołania do Sądu, gdzie sprawę przeanalizuje Sąd oraz niezależny biegły. Często negatywna decyzja ZUS jest wynikiem błędnej i niepełnej oceny stanu zdrowia przez lekarza orzecznika, a nie braku podstaw prawnych. ZUS może kwestionować trwałość niezdolności do pracy, jej całkowity charakter lub moment jej powstania.
Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie: od sporządzenia Sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, przez przygotowanie merytorycznego Odwołania od decyzji ZUS do sądu, aż po reprezentację w całym procesie, w tym w przygotowaniu Zarzutów do opinii biegłego i wniesieniu Apelacji.
Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
