Otrzymanie decyzji o przyznaniu renty socjalnej to dla wielu osób moment ulgi, ale często i rozczarowania, gdy okazuje się, że świadczenie przyznano jedynie na krótki okres. Czy warto walczyć o „rentę na stałe”? Czy status ten rzeczywiście gwarantuje spokój do końca życia? Dzisiaj przyjrzymy się procesowi walki o stabilizację finansową na przykładzie konkretnej, wygranej sprawy sądowej.
Renta socjalna – komu przysługuje i gdzie tkwią pułapki?
Renta socjalna jest specyficznym świadczeniem o charakterze kompensacyjnym, mającym zapewnić środki do życia osobom, które ze względu na stan zdrowia nigdy nie uzyskały pełnej zdolności do zarobkowania. Aby ją otrzymać, należy spełnić łączne przesłanki: być osobą pełnoletnią oraz całkowicie niezdolną do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed 18. rokiem życia, w trakcie nauki w szkole/uczelni (przed 25. rokiem życia) lub w trakcie studiów doktoranckich.
Najczęstsze problemy, z jakimi zgłaszają się do nas klienci, to brak stwierdzenia całkowitej niezdolności- ZUS często uznaje osobę za jedynie częściowo niezdolną, co całkowicie zamyka drogę do renty socjalnej. Kolejnym problemem jest kwestionowanie przez ZUS momentu powstania naruszenia– organ rentowy twierdzi, że choroba lub uraz nie powstały w okresach chronionych ustawą. Często zdarza się także błędna ocena rokowań przez ZUS- przyznawanie renty okresowej osobie, której stan zdrowia od lat nie ulega poprawie. W każdej z tych sytuacji warto się odwołać do sądu, gdzie po uzyskaniu pozytywnej opinii niezależnego biegłego możliwe jest zmienienie decyzji ZUS.
Renta stała czy okresowa – różnice i „paradoks stałości”
Zgodnie z ustawą, renta socjalna może być stała (gdy całkowita niezdolność do pracy jest trwała) lub okresowa (gdy niezdolność jest czasowa). Naturalnym odruchem ubezpieczonego jest dążenie do uzyskania renty stałej, by uniknąć stresujących, cyklicznych badań przed lekarzem orzecznikiem ZUS.
Paradoks tego świadczenia polega jednak na tym, że renta „na stałe” wcale nie jest dożywotnia ani nieodbieralna. Nawet jeśli posiadasz decyzję o rentę na stałe, ZUS w każdej chwili ma prawo wezwać Cię na ponowną komisję lekarską. Jeśli organ uzna, że stan zdrowia uległ poprawie lub postęp medycyny umożliwił leczenie Twojego schorzenia, może wydać nową decyzję zmieniającą okres niezdolności lub całkowicie odebrać prawo do świadczenia.
Przykład- osoba z rentą okresową na 5 lat może mieć „spokój” przez cały ten czas, podczas gdy osoba z rentą stałą może zostać wytypowana do kontroli już po 2 czy 3 latach. Niemniej jednak, uzyskanie renty stałej przenosi ciężar dowodowy na ZUS – to organ musi udowodnić, że wyzdrowiałeś, a nie Ty, że nadal jesteś chory.
Walka o rentę na stałe przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie
Szczególnie interesujący jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2013 r. (sygn. akt III AUa 152/12), który pokazuje, jak długa i skomplikowana może być droga do sprawiedliwości.
Historia procesu
Ubezpieczona od wczesnego dzieciństwa cierpiała na porażenie mózgowe z czterokończynowym niedowładem spastycznym. Przez lata ZUS przyznawał jej prawo do okresowej renty socjalnej na podstawie kolejnych decyzji. W 2011 roku, mimo że ubezpieczona kontynuowała studia i poruszała się wyłącznie przy pomocy kul łokciowych lub na wózku inwalidzkim, organ rentowy ponownie uznał jej niezdolność za terminową i przyznał świadczenie jedynie na dwa lata.
Ubezpieczona wniosła odwołanie od tej decyzji, domagając się przyznania renty socjalnej na stałe. Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłych sądowych. Biegli jednoznacznie stwierdzili wówczas, że rozpoznane schorzenia powodują trwałą i całkowitą niezdolność do pracy, ponieważ nawet intensywna rehabilitacja nie rokowała poprawy sprawności organizmu. W oparciu o te ustalenia Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał Ubezpieczonej rentę na stałe.
Organ rentowy zaskarżył ten wyrok, zarzucając mu błędne uznanie trwałości niezdolności do pracy. ZUS argumentował, że Ubezpieczona była osobą młodą i studiowała, co w ich ocenie nie dawało podstaw do orzeczenia niezdolności na stałe.
Postępowanie przed Sądem Apelacyjnym
Sąd drugiej instancji, dążąc do ostatecznego wyjaśnienia sprawy, uzupełnił materiał dowodowy o opinie nowego składu biegłych, w tym biegłego z zakresu medycyny pracy. Co istotne, drugi zespół biegłych uznał, że Ubezpieczona była całkowicie niezdolna do pracy, ale jedynie okresowo (do 2015 roku). Biegli ci przypuszczali, że po długotrwałej rehabilitacji logopedycznej Ubezpieczona mogłaby podjąć pracę biurową lub telepracę.
Ostateczna decyzja Sądu i wyjaśnienie problemu renty na stałe
Sąd Apelacyjny ostatecznie nie podzielił stanowiska drugiego składu biegłych w zakresie czasowego charakteru niezdolności. Sąd uznał, że nie można opierać rozstrzygnięcia na przypuszczeniach dotyczących efektów ewentualnej, przyszłej rehabilitacji. Podkreślił, że skoro Ubezpieczona mogła pracować wyłącznie w warunkach specjalnie stworzonych (w zakładzie pracy chronionej), to należało uznać ją za trwale i całkowicie niezdolną do pracy na ogólnym rynku.
Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, utrzymując prawo do renty na stałe. Sąd jednocześnie wyraźnie zaznaczył: jeśli w przyszłości organ rentowy stwierdzi realną poprawę narządu ruchu lub mowy, ma kompetencje, by ponownie ocenić stan zdrowia wnioskodawczyni.
Wnioski
Opisywany proces pokazuje, że walka o rentę socjalną na stałe może być długotrwałym i trudnym procesem wymagającym wiedzy medycznej i prawniczej. Jak widać w powyższej sprawie, nawet biegli sądowi mogą mieć sprzeczne opinie, a ZUS będzie wykorzystywał każdy argument, by ograniczyć czas trwania świadczenia. Proces może być długi, ale wyrok w sprawie III AUa 152/12 pokazuje, że warto walczyć o swoje prawa, choć przepisy zawsze pozwalają ZUS na ponowne zbadanie stanu zdrowia- praktycznie w każdej chwili.
Zasady odwołania od decyzji i pomoc kancelarii
Aby móc odwołać się do Sądu od decyzji ZUS w zakresie okresu, na jaki przyznano rentę musisz pamiętać o złożeniu sprzeciwu od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS- jeśli Lekarz stwierdził tylko czasową niezdolność do pracy- ograniczoną do pewnej daty. Jeżeli ZUS wydał decyzję odmowną lub przyznał rentę socjalną tylko na czas określony, masz 30 dni na wniesienie odwołania do sądu. Odwołanie do sądu w samym tylko zakresie długości okresu, na jaki przyznano świadczenie (np. żądanie renty stałej zamiast okresowej), nie powoduje utraty bieżących wypłat – świadczenie jest wypłacane na dotychczasowych zasadach do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia.
Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
