Niezdolność do pracy jest kluczowym kryterium przyznawania prawa do renty chorobowej– w zależności od stopnia utraty sprawności organizmu mamy do czynienia z niezdolnością całkowitą lub częściową. Powyższe rozróżnienie ma kluczowe znaczenie, gdyż w pierwszym przypadku osoba traci zdolność do wszelkiej pracy zarobkowej, co skutkuje wypłatą pełnej renty, w drugim nadal może wykonywać pracę w zmienionym zakresie, a świadczenie stanowi 75% kwoty renty całkowitej. W dalszej części artykułu wyjaśnimy, jak ZUS orzeka o stopniu niezdolności, jakie konsekwencje niosą oba rodzaje orzeczeń oraz w jaki sposób przekładają się one na wysokość i charakter przyznawanego świadczenia.
Warto zaznaczyć, że dawniej częściowej i całkowitej niezdolności do pracy odpowiadały grupy inwalidzkie (I, II, III), które dziś nie są już stosowane, a orzeczenie o rencie i stopniu niepełnosprawności to dwie różne procedury.
Podstawowe definicje obu pojęć znajdują się w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednak są one bardzo ubogie, bardziej konkretne informacje przybliżają nam liczne wyroki Sądów.
Jak odwołać się od decyzji ZUS w sprawie renty lub świadczenia?
Jak napisać zarzuty do opinii biegłego?
Apelacja w sprawie przeciwko ZUS
Całkowita niezdolność do pracy
Całkowita niezdolność do pracy oznacza, że doszło do utracenia zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej i nie ma rokowań co do odzyskania tej zdolności nawet po przekwalifikowaniu. Osoba ubiegająca się o rentę musi wykazać, że nie jest w stanie wykonywać pracy w normalnych warunkach. W praktyce całkowita niezdolność do pracy oznacza, że dana osoba nie jest w stanie wykonywać żadnego rodzaju pracy zarobkowej, niezależnie od jej charakteru czy poziomu kwalifikacji. Nie chodzi tu tylko o zawód wyuczony, czy dotychczas wykonywany, ale o pełną utratę zdolności do jakiejkolwiek aktywności zawodowej wynikającą z trwałego lub długotrwałego naruszenia stanu zdrowia.
Co istotne możliwość wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie pozbawia prawa do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym przy ustalaniu całkowitej niezdolności do pracy nie bierze się pod uwagę możliwości pracy na stanowiskach specjalnie przystosowanych do danej osoby.
W orzecznictwie przyjęło się wyróżnianie dwóch kryteriów- biologicznego i ekonomicznego całkowitej niezdolności do pracy. Kryterium biologiczne wymaga, aby sama charakterystyka schorzenia czyniła niemożliwym podjęcie pracy. Kryterium ekonomiczne wymaga, aby z punktu widzenia rynku pracy nie istniała możliwość znalezienia na nim zatrudnienia. Oba aspekty muszą wystąpić łącznie, aby można było uzyskać status osoby całkowicie niezdolnej do pracy.
Częściowa niezdolność do pracy
Częściowa niezdolność do pracy oznacza, że doszło do znacznego utracenia zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, ale zachowano możliwość wykonywania innych zajęć niewymagających dotychczasowych umiejętności. Mówimy tu o przypadkach, gdy dana osoba nie może już wykonywać pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami, ale nadal jest w stanie pracować w innym, lżejszym lub mniej wymagającym zawodzie. W tym miejscu pojawia się specyficzny i nierozwiązywalny problem- trudniej jest uzyskać rentę osobie o wyższych kwalifikacjach, wykonująca pracę mniej obciążającą fizycznie. Przykładowo osoba wykonująca proste prace fizyczne, niemająca wykształcenia jest w stanie uzyskać rentę z powodu np. urazu nogi uniemożliwiającego poruszanie się, gdyż naturalnie utraciła zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Jednak osoba wykonująca pracę umysłową, która nie wymaga przemieszczania się nie będzie mogła z tego samego powodu uzyskać świadczenia, gdyż nie utraciła zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami- nadal może wykonywać wcześniejszą pracę umysłową.
Spierając się o prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to właśnie wykazanie niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji najczęściej wymaga dogłębnej analizy rzeczywistych umiejętności zawodowych, szczegółowego udokumentowania ograniczeń zdrowotnych oraz wykazania, że mimo istnienia schorzeń nie ma realnej możliwości podjęcia zatrudnienia zgodnego z wykształceniem, doświadczeniem i predyspozycjami psychofizycznymi — co w praktyce bywa niezwykle trudne, zwłaszcza przy braku jednoznacznych kryteriów oceny ze strony orzecznictwa rentowego.
Czym jest niezdolność do pracy?- pełny wpis
Renta stała, czy okresowa- Sąd Apelacyjny w Szczecinie tłumaczy, kiedy ona przysługuje i jakie niesie ryzyko- pełny wpis
Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji w sprawie odmowy prawa do renty chorobowej
Ubieganie się o rentę z tytułu niezdolności do pracy (rentę chorobową) to często długa i wymagająca droga. Pamiętaj, że negatywna decyzja lekarza orzecznika ZUS lub odmowna decyzja ZUS to nie jest ostateczny werdykt. Nasze doświadczenie pokazuje, że właśnie na etapie sporu z ZUS – dzięki powołaniu niezależnych opinii biegłych sądowych i odpowiedniej argumentacji prawnej – wielu ubezpieczonych zyskuje świadczenie, które pierwotnie zostało im odmówione.
Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
