Renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy to świadczenie przeznaczone dla osób, które stały się trwale niezdolne do pracy w gospodarstwie rolnym, a nie spełniają warunków do uzyskania renty z ZUS. Proces jej uzyskania, prowadzony przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, bywa skomplikowany, a negatywne decyzje zapadają często, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy oceny stanu zdrowia. W przeciwieństwie do ZUS, KRUS ma swoją własną procedurę orzeczniczą, a walka o świadczenie wymaga znajomości specyficznych przepisów oraz skutecznej argumentacji.
Czym jest renta rolnicza i komu przysługuje?
Renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym to odpowiednik gwarantowanej przez ZUS renty chorobowej, czyli świadczenie przeznaczone dla osób, których stan zdrowia nie pozwala na dalsze wykonywanie dotychczasowych czynności zawodowych.
Zgodnie z art. 21 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, aby uzyskać rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy należy spełnić 3 warunki:
- Podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres od 1 do 5 lat (w zależności od wieku rolnika);
- Posiadać orzeczenie o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym;
- Wspomniana całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym musi powstać w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Co oznacza konieczność podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres od 1 roku do 5 lat?
Powyższe oznacza, że musimy posiadać odpowiedni staż ubezpieczenia rolniczego- odpowiedni staż opłacania składek na to ubezpieczenie. Decydujące znaczenie ma wiek rolnik- jeżeli niezdolność powstała w wieku 20 lat, to wystarczający jest 1 rok podlegania temu ubezpieczeniu, ale jeżeli niezdolność powstała np. w wieku powyżej 30 lat, wtedy musimy wykazać podleganie ubezpieczeniu przez minimum 5 lat. Dokładny „przelicznik” opisuje art. 21 ust 2 ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników:
- 1 rok – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat;
- 2 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat;
- 3 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat;
- 4 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat;
- 5 lat – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 30 lat.
Czym jest trwała lub okresowa całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym
Drugi warunek wymaga stwierdzenia trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Z ust. 5 art 21 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Wbrew pozorom nie oznacza to tego samego, co w przypadku rencistów pobierających świadczenia z ZUS, którzy muszą wykazać częściową lub całkowitą niezdolność do pracy.
W przypadku ubiegania się o rolniczą rentę z tytułu niezdolności do pracy musimy uzyskać orzeczenie lekarza rzeczoznawcy KRUS lub komisji lekarskiej KRUS (orzeka ona tylko w przypadku wniesienia sprzeciwu od negatywnego orzeczenia lekarza rzeczoznawcy) stwierdzające, że nasz stan zdrowia nie pozwala na dalszą pracę w gospodarstwie rolnym.
Orzecznictwo wielokrotnie dookreślało co należy rozumieć jako „całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym”. Przyjmuje się, że punktem odniesienia musi być gospodarstwo rolne konkretnego rolnika, a nie ogólna przydatność do pracy rolniczej. Jednocześnie osoba całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie może być zdolna do innej pracy poza tym gospodarstwem i nadal uprawniona będzie do świadczenia. Ważne jest, aby uwzględnić wszystkie czynniki związane z pracą gospodarstwie- „konieczne jest wzięcie pod uwagę wielkości gospodarstwa rolnego i jego położenia, struktury owego gospodarstwa, poziomu zmechanizowania, a także specyfiki prowadzonej w tym gospodarstwie produkcji rolniczej (uprawy, hodowla), która będzie z kolei określać rodzaje czynności niezbędnych do tego, aby to konkretne gospodarstwo rolne mogło być prowadzone, w tym czynności o charakterze nadzorczym, jeśli w gospodarstwie ze względu na jego wielkość są zatrudniani pracownicy bądź większa liczba członków rodziny” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2023 r. II USKP 78/22).
Powstanie niezdolności w okresie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu
Trzeci warunek uzyskania renty rolniczej chorobowej (z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym). Tu również rodzą się częste spory z uwagi na np. błędne stwierdzenie daty powstania niezdolności do pracy- KRUS może uznać, że niezdolność powstała w innej dacie, niż ta kiedy rolnik podlegał ubezpieczeniu- wtedy w trakcie sporu Sądowego należy przedstawić dokumentację wskazującą pojawienie się schorzenia właśnie w dacie uprawniającej do uzyskania renty.
Zdarza się też, że KRUS wraz z rozpoznaniem wniosku o prawo do renty chorobowej przeanalizuje sam fakt podlegania ubezpieczeniom. Często KRUS dopatruje się wtedy błędów formalnych, okoliczności wyłączających z ubezpieczenia, co wiąże się z koniecznością wykazania przed Sądem, że mimo błędów leżących po stronie KRUS składki były prawidłowo opłacane, a zatem organ nie może kwestionować prawa do renty ze względu na własne niedopatrzenia.
Procedura wnioskowania i najczęstsze powody odmów
Aby w ogóle zawnioskować o rentę z rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, musimy uzyskać od lekarza, który leczy nasze główne schorzenie powodujące niezdolność do pracy zaświadczenie o stanie zdrowia (formularz KRUS N-14). Wraz z tym wnioskiem warto przedstawić dokumentację medyczną, z której wynika całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie- objawy schorzenia powodujące naszą niemożliwość dalszej pracy, diagnozy, zalecenia lekarzy, historia choroby.
Powyższe należy dołączyć do głównego wniosku o rentę na formularzu KRUS SR-20, gdzie wpisujemy swoje ogólne dane i oświadczenia dotyczące pobieranych świadczeń.
Dodatkowo należy przedstawić formularz KRUS-SR-21, gdzie musimy określić w jakich okresach opłacaliśmy składki i podlegaliśmy ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Decyzja powinna zostać wydana w terminie 30 dni od wykonania badania przez lekarza rzeczoznawcę lub komisję lekarską KRUS. Pamiętajmy, że jeżeli uzyskamy negatywne orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS, to koniecznym jest wniesienie sprzeciwu, aby później można było w ogóle odwołać się do Sądu.
Jak walczyć z negatywną decyzją KRUS? Kluczowe odwołania
Jeżeli nie zgadzamy się z decyzją KRUS, to koniecznym będzie odwołanie się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (Sąd Okręgowy). Odwołanie takie wnosimy za pośrednictwem KRUS, który wydał decyzje- to właśnie tam znajdują się nasze akta, które muszą zostać wysłane do Sądu. Odwołanie przesyłamy zawsze w minimum dwóch egzemplarzach, pamiętając aby zostawić dla siebie także trzeci egzemplarz.
W odwołaniu musimy odnieść się do stanowiska KRUS i wykazać, że spełniamy kwestionowane przez organ przesłanki. Pamiętajmy o przedstawieniu dowodów w postaci dodatkowej dokumentacji medycznej lub może dokumentacji odnoszącej się do specyfiki pracy w konkretnym gospodarstwie rolnym.
Najważniejszym elementem jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza specjalizującego się w naszym głównym schorzeniu. To on jako niezależny ekspert oceni czy KRUS właściwie orzekł co do braku stwierdzenia niezdolności do pracy.
W przypadku zakwestionowania innych przesłanek, powinniśmy wykazać albo fakt podlegania ubezpieczeniu rolniczemu, albo samo powstanie niezdolności w tym okresie.
Pomoc kancelarii w uzyskaniu renty rolniczej od KRUS
Otrzymałeś negatywną decyzję w sprawie renty rolniczej? Pamiętaj – decyzja KRUS nie jest ostateczna! Nie pozwól, aby subiektywna opinia lekarza rzeczoznawcy czy brak dokumentów przekreślił Twoje prawo do świadczenia. W sądzie masz realną szansę na zmianę decyzji.
Nasza kancelaria specjalizuje się w sprawach z KRUS i doskonale wiemy, jakich dowodów i argumentów użyć, aby przekonać sąd. Pomożemy Ci przejść przez cały proces: od profesjonalnego sporządzenia wniosku, przez odwołanie od decyzji KRUS, aż po prowadzenie całej sprawy w sądzie (pisanie zarzutów do opinii biegłych, sporządzenie apelacji).
Nie ryzykuj, że z powodu braku wiedzy lub błędów formalnych stracisz swoje prawo do świadczenia. Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
