Moment, w którym nasz stan zdrowia nagle nie pozwala nam na dalszą aktywność zawodową, jest dla każdego ogromnym wstrząsem. Sytuacja staje się jeszcze trudniejsza, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia nam prawa do renty lub świadczenia rehabilitacyjnego i pozbawia nas jedynego źródła utrzymania. W takiej chwili warto jednak pamiętać, że od decyzji ZUS możemy się odwołać do Sądu, gdzie niezależny biegły dokona właściwej oceny naszego stanu zdrowia. Najpierw jednak warto dowiedzieć się, czym w ogóle jest niezdolność do pracy, jak ją udowodnić, kiedy zachodzi i czym różnią się jej stopnie- całkowity i częściowy.
Jak odwołać się od decyzji ZUS w sprawie renty lub świadczenia?- pełny wpis
Jak napisać zarzuty do opinii biegłego?- pełny wpis
Świadczenie rehabilitacyjne: Komu przysługuje i jakie warunki trzeba spełnić?- pełny wpis
Jeżeli potrzebujesz pomocy w odwołaniu od decyzji ZUS- zapraszam do kontaktu! Wyślij wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystaj z formularza lub umów konsultację pod numerem: 455-516-281.
Czym jest niezdolność do pracy według ZUS?
Zgodnie z ustawową definicją „Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu” ( art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych). Niezdolność do pracy może być całkowita (utrata zdolności do wykonywania każdej pracy zarobkowej) lub częściowa (utrata zdolności do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami praktycznymi i teoretycznymi).
W praktyce, niezdolność do pracy oznacza występowanie schorzenia, którego objawy uniemożliwiają nam wykonywanie naszych standardowych obowiązków zawodowych. Nigdy nie możemy z góry założyć, że dane schorzenie zawsze będzie odbierało nam możliwość wykonywania pracy. Dlatego też trudno wyróżnić standardowy katalog schorzeń gwarantujących prawo do renty. Stwierdzenie niezdolności do pracy zawsze wymaga indywidualnej oceny zarówno pod względem medycznym, jak i specyfiki naszej pracy.
Jak ZUS dokonuje oceny niezdolności do pracy? Kluczowy jest aspekt biologiczny i ekonomiczny.
Kryterium biologiczne każe nam dokonać oceny samej specyfiki schorzenia, tego jak oddziałuje ono na sprawność organizmu i zdolność do wykonywania czynności w ramach obowiązków zawodowych. Kryterium ekonomiczne wymaga dokonania oceny z perspektywy możliwości zarobkowania- czy dane objawy schorzenia pozwalają na uzyskiwanie dochodów pozwalających na samodzielne utrzymanie.
W konsekwencji, organ musi dojść do wniosku, że dolegające nam schorzenie powoduje objawy, które wprost uniemożliwiają nam dalszą pracę zarobkową.
Podział na całkowitą i częściową niezdolność do pracy
Stopień niezdolności do pracy ma bezpośredni wpływ na wysokość renty chorobowej. W pierwszym przypadku osoba traci zdolność do wszelkiej pracy zarobkowej, co skutkuje wypłatą pełnej renty, w drugim nadal może wykonywać pracę w zmienionym zakresie, a świadczenie stanowi 75% kwoty renty całkowitej. Dawniej częściowej i całkowitej niezdolności do pracy odpowiadały grupy inwalidzkie (I, II, III), które dziś nie są już stosowane, a orzeczenie o rencie i stopniu niepełnosprawności to dwie różne procedury.
Całkowita niezdolność do pracy
Całkowita niezdolność do pracy oznacza, że doszło do utracenia zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej i nie ma rokowań co do odzyskania tej zdolności nawet po przekwalifikowaniu. Osoba ubiegająca się o rentę musi wykazać, że nie jest w stanie wykonywać pracy w normalnych warunkach. W praktyce całkowita niezdolność do pracy oznacza, że dana osoba nie jest w stanie wykonywać żadnego rodzaju pracy zarobkowej, niezależnie od jej charakteru czy poziomu kwalifikacji. Nie chodzi tu tylko o zawód wyuczony, czy dotychczas wykonywany, ale o pełną utratę zdolności do jakiejkolwiek aktywności zawodowej wynikającą z trwałego lub długotrwałego naruszenia stanu zdrowia.
Co istotne możliwość wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie pozbawia prawa do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym przy ustalaniu całkowitej niezdolności do pracy nie bierze się pod uwagę możliwości pracy na stanowiskach specjalnie przystosowanych do danej osoby.
W orzecznictwie przyjęło się wyróżnianie dwóch kryteriów- biologicznego i ekonomicznego całkowitej niezdolności do pracy. Kryterium biologiczne wymaga, aby sama charakterystyka schorzenia czyniła niemożliwym podjęcie pracy. Kryterium ekonomiczne wymaga, aby z punktu widzenia rynku pracy nie istniała możliwość znalezienia na nim zatrudnienia. Oba aspekty muszą wystąpić łącznie, aby można było uzyskać status osoby całkowicie niezdolnej do pracy.
Częściowa niezdolność do pracy
Częściowa niezdolność do pracy oznacza, że doszło do znacznego utracenia zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, ale zachowano możliwość wykonywania innych zajęć niewymagających dotychczasowych umiejętności. Mówimy tu o przypadkach, gdy dana osoba nie może już wykonywać pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami, ale nadal jest w stanie pracować w innym, lżejszym lub mniej wymagającym zawodzie. W tym miejscu pojawia się specyficzny i nierozwiązywalny problem- trudniej jest uzyskać rentę osobie o wyższych kwalifikacjach, wykonująca pracę mniej obciążającą fizycznie. Przykładowo osoba wykonująca proste prace fizyczne, niemająca wykształcenia jest w stanie uzyskać rentę z powodu np. urazu nogi uniemożliwiającego poruszanie się, gdyż naturalnie utraciła zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Jednak osoba wykonująca pracę umysłową, która nie wymaga przemieszczania się nie będzie mogła z tego samego powodu uzyskać świadczenia, gdyż nie utraciła zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami- nadal może wykonywać wcześniejszą pracę umysłową.
Spierając się o prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to właśnie wykazanie niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji najczęściej wymaga dogłębnej analizy rzeczywistych umiejętności zawodowych, szczegółowego udokumentowania ograniczeń zdrowotnych oraz wykazania, że mimo istnienia schorzeń nie ma realnej możliwości podjęcia zatrudnienia zgodnego z wykształceniem, doświadczeniem i predyspozycjami psychofizycznymi — co w praktyce bywa niezwykle trudne, zwłaszcza przy braku jednoznacznych kryteriów oceny ze strony orzecznictwa rentowego.
Praktyka orzecznicza ZUS
O zajściu zdolności lub niezdolności do pracy decyduje Lekarz Orzecznik ZUS lub Komisja Lekarska ZUS. Po złożeniu wniosku o rentę zostaniemy wezwani na pierwsze badanie właśnie przed lekarzem orzecznikiem. Warto się do niego przygotować, zabrać ze sobą aktualną i istotną dokumentację medyczną, dokładnie opisać swój stan zdrowia oraz, co jest równie istotne- zadbać o szczegółowe przedstawienie naszej codzienności zawodowej- lekarz musi mieć wiedzę jak wygląda nasza standardowa praca, jakie pełnimy obowiązki i jak choroba wpływa na samą możliwość ich wykonywania.
Jeżeli Lekarz Orzecznik ZUS wyda negatywne orzeczenie niestwierdzające niezdolności do pracy- zawsze warto wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej! Jest on darmowy i zapewni nam ponowne „rozpoznanie sprawy”. Ponadto, bez wniesienia sprzeciwu nie będziemy mogli później odwołać się do Sądu.
Komisja Lekarska kolejny raz przeprowadzi badanie i wyda swój werdykt- na jego podstawie ZUS wyda decyzję, od której będzie można odwołać się do Sądu.
Typowe błędy ZUS w decyzjach dotyczących niezdolności do pracy
Niestety, decyzje ZUS stwierdzające brak niezdolności do pracy, mimo ich wielkiej wagi dla wnioskodawców, często obarczone są błędami. Lekarze wyznaczeni przez organ pobieżnie analizują stan zdrowia, opierają się na teorii, bez zwrócenia uwagi na codzienną praktykę i rzeczywisty przebieg choroby. Na szczęście każda z wad decyzji może być skorygowana w trakcie procesu przed Sądem. W takiej sytuacji warto wskazać je w treści swojego odwołania od decyzji i powołać odpowiednie dowody.
Podstawowym błędem orzeczeń lekarskich jest nieuwzględnienie wszystkich dolegających nam schorzeń i wydanie orzeczenia tylko z uwzględnieniem schorzenia głównego. Wielokrotnie zdarza się, że nasze główne schorzenie nie musi oznaczać wprost niezdolności do pracy, ale w połączeniu z innymi dolegającymi nam schorzeniami uniemożliwia nam dalsze wykonywanie pracy.
Równie często zdarza się, że lekarze ZUS nie odczytują powagi schorzenia i ignorują rzeczywisty stopień dolegających nam objawów. To właśnie w odwołaniu warto wprost opisać nasze codzienne problemy zdrowotne z najdrobniejszymi szczegółami. Dodatkowym walorem będzie przywołanie zapisów z dokumentacji medycznej, gdzie lekarze wprost potwierdzają ich pojawienie się.
Jednym z najczęściej występujących błędów jest nieuwzględnienie kryterium ekonomicznego niezdolności do pracy, czyli brak wzięcia pod uwagę kwalifikacji zawodowych wnioskodawcy, a konkretnie- jego codzienności zawodowej. Często objawy choroby wprost uniemożliwiają dalszą pracę- typowym przykładem są schorzenia dotyczące kręgosłupa i ich wpływ na wykonywanie pracy fizycznej. W odwołaniu warto konkretnie wskazać jakie obowiązki zawodowe nie mogą być wykonywane z uwagi na dolegające nam objawy.
Jeśli już organ rentowy bierze pod uwagę aspekt ekonomiczny, to często błędnie uznaje, że nasze kwalifikacje pozwalają na pracę inną niż ta faktycznie wykonywana. Organ lubi powołać się na wyłącznie teoretyczne kwalifikacje, dawno temu ukończone studia lub inne kursy i na tej podstawie stwierdzić, że możemy podjąć się pracy w wyuczonym zawodzie, a zatem renta nam nie przysługuje. W takiej sytuacji należy wskazać w odwołaniu, że obok wykształcenia znaczenie ma też realne doświadczenie zawodowe i to ono ma decydujące znaczenie na rynku pracy.
Zasady odwołania od decyzji ZUS
Od decyzji ZUS przysługuje prawo wniesienia odwołania do Sądu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie wnosimy na piśmie, adresując je do właściwego Sądu za pośrednictwem ZUS, który wydał skarżoną decyzję.
W teorii, z treści odwołania musi wynikać jedynie, że nie zgadzamy się z treścią decyzji i żądamy jej zmiany, w praktyce jednak szczegółowe odniesienie się do sprawy, wyraźne wykazanie błędów w ocenie stanu zdrowia i powołanie odpowiednich dowodów w postaci dokumentacji medycznej znacząco przybliży nas do osiągnięcia sukcesu.
W treści odwołania warto przytoczyć specyfikę schorzeń, jakie nam dolegają, opisać medyczny aspekt choroby, jej przebieg i rokowania. Bardzo ważne jest opisanie jaki wpływ choroba ma na nasze codzienne życie- jakie powoduje objawy.
Dalej musimy opisać nasze kwalifikacje zawodowe- praktyczne i teoretyczne. Najistotniejsza będzie jednak nasza „zawodowa codzienność”- tutaj trzeba opisać na czym dokładnie polega nasza ostatnio wykonywana praca, jakie obowiązki na nas spoczywały. Warto z góry odeprzeć argumenty co do możliwości przekwalifikowania lub podjęcia pracy w innym zawodzie- wystarczy wskazać, że nasz wiek, stan zdrowia uniemożliwiają swobodną zmianę pracy, podniesienie kwalifikacji, naukę nowych rzeczy.
Kolejno musimy połączyć oba powyższe aspekty i wykazać, że konkretne objawy uniemożliwiają nam wykonywanie konkretnych obowiązków, co powoduje niezdolność do pracy.
Opinia biegłego- kluczowy dowód
W sprawach dotyczących niezdolności do pracy Sąd zawsze polega na opinii biegłego, dlatego najważniejszym jest prawidłowe skonstruowanie wniosku o przeprowadzenie tego dowodu. Musimy wskazać jakiej specjalizacji powinien być biegły, którego opinia będzie stanowiła podstawę wyroku. Najczęściej będzie to lekarz specjalizujący się w schorzeniu stanowiącym główną przyczynę niezdolności do pracy, jednak musimy pamiętać, że możemy zawnioskować o powołanie kilku biegłych różnych specjalizacji, zwłaszcza gdy na naszą niezdolność wpływa wiele schorzeń.
Obok wniosku o powołanie biegłego, warto wskazać konkretne pytania do specjalisty np. czy dany objaw pozwala na wykonywanie przez nas pracy, jakie biegły widzi nasze rokowania, czy dalsze podejmowanie pracy nie spowoduje zaprzepaszczenia efektów leczenia itp.
Jeżeli uzyskamy negatywną opinię, to nadal możemy wnieść co do niej zarzuty, zawnioskować o jej pominięcie jako wadliwej (np. z powodu wewnętrznej sprzeczności, niedokładności) i ponowne powołanie biegłego (tej samej lub innej specjalizacji).
Ostatecznie, jeżeli Sąd I instancji wyda dla nas niekorzystny wyrok- nadal możemy wnieść apelację, aby Sąd II instancji ponownie przeanalizował nasz przypadek.
Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji kwestionującej niezdolność do pracy
Otrzymanie negatywnej decyzji ZUS w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenia rehabilitacyjnego nie oznacza sytuacji bez wyjścia. Nadal możesz złożyć odwołanie do Sądu, gdzie twoja sprawa zostanie przeanalizowana przez Sąd i niezależnego biegłego lekarza. Aby zwiększyć szanse na uzyskanie świadczenia należy dokładnie opisać swoją sytuację, załączyć niezbędne dowody z dokumentacji medycznej i prawidłowo sformułować wniosek o powołanie biegłego lub biegłych. Warto także powołać się na odpowiednie przepisy regulujące niezdolność do pracy i przedstawić podobne przypadki z orzecznictwa.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w uzyskaniu prawa do świadczeń z ZUS- skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
Poznaj cennik usług kancelarii
Jak przebiega konsultacja z radcą prawnym i proces z ZUS?
Konsultacja online z radcą prawnym to najszybsza i najwygodniejsza droga do skutecznego podważenia decyzji ZUS, bez względu na to, gdzie w Polsce mieszkasz. Cały proces przebiega sprawnie i bez wychodzenia z domu – w ciągu zaledwie kilku dni od przesłania skanów lub zdjęć Twojej dokumentacji medycznej i decyzji organu, przeanalizuję Twoją sytuację i sporządzę profesjonalne odwołanie.
Warto wiedzieć, że w sprawach o renty czy świadczenia kluczowa batalia toczy się na papierze, dlatego precyzyjnie sformułowane pismo i ewentualne zarzuty do opinii biegłych są najważniejsze, a sąd często wydaje wyrok bez wyznaczania tradycyjnej rozprawy. Nawet jeśli dojdzie do przesłuchania, posiedzenia mogą odbyć się zdalnie za pośrednictwem komunikatora internetowego, dzięki czemu oszczędzasz czas i całkowicie unikasz kosztów dojazdów pełnomocnika do sądu.
Autor: radca prawny Bartosz Kowalewski
