Jak odwołać się od decyzji zarzucającej pozorność stosunku pracy? Przykłady wygranych sporów!

Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wyłączeniu Cię z ubezpieczeń społecznych z powodu uznania umowy o pracę za pozorną to jeden z najpoważniejszych zarzutów, z jakim możesz się zmierzyć. ZUS twierdzi, że umowa została zawarta tylko dla formalności, często w celu uzyskania wysokiego świadczenia (np. zasiłku macierzyńskiego czy chorobowego). Konsekwencje są natychmiastowe: żądanie zwrotu pobranych zasiłków wraz z odsetkami oraz utrata okresów składkowych. Na szczęście, w sądzie liczy się prawda materialna. Prawo stoi po stronie tego, kto udowodni faktyczne istnienie stosunku pracy. Na koniec wpisu- przykłady wygranych sporów, gdzie sąd zmienił decyzję zarzucającą pozorność stosunku pracy!

Odwołanie od decyzji kwestionującej podleganie ubezpieczeniom- pełny wpis

Jeżeli potrzebujesz pomocy w odwołaniu od decyzji ZUS- zapraszam do kontaktu! Wyślij wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystaj z formularza lub umów konsultację pod numerem: 455-516-281.

Ogólna procedura odwołania od decyzji ZUS

Od momentu doręczenia decyzji mamy 1 miesiąc na przesłanie odwołania. W jego treści należy zawrzeć nasze podstawowe dane, znak decyzji oraz odpowiednie wnioski- o jej zmianę oraz przeprowadzenie szeregu dowodów, które potwierdzą nasze stanowisko w sprawie. 

Odwołanie przesyłamy do właściwego Sądu Okręgowego, za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję w (zwykle) 3 egzemplarzach, po jednym dla każdego uczestnika postępowania- ZUS, Sąd, Płatnik Składek/Ubezpieczony. Jeżeli odwołanie będzie wybrakowane- zostaniemy wezwani do uzupełnienia. Najlepiej zachować czwarty egzemplarz odwołania wraz z dowodem nadania lub potwierdzeniem złożenia pisma w ZUS. 

Przed wniesieniem odwołania należy jednak dokładnie przeanalizować decyzję, jej uzasadnienie oraz przepisy, na których jest oparta.

Odwołanie od decyzji ZUS kwestionującej podleganie ubezpieczeniom społecznym i późniejszy proces przed Sądem- pełny wpis

Wyłączenie z ubezpieczeń społecznych- jak się odwołać- pełny wpis

Jak wykazać fakt istnienia stosunku pracy?

W praktyce stosunek pracy może zostać podważony przez ZUS jako pozorny i niemający pokrycia w rzeczywistości. W  opinii ZUS pracownik nie wykonuje swojej pracy, a samo zgłoszenie do ubezpieczeń ma mu zapewnić tytuł oraz dostęp do świadczeń. W takiej sytuacji musimy wykazać, że był on rzeczywiście wykonywany lub z obiektywnych przyczyn nie doszło do rozpoczęcia świadczenia pracy, ale istniała taka realna potrzeba i gdyby nie splot nieszczęśliwych okoliczności to z pewnością doszłoby do rozpoczęcia zatrudnienia. 

Esencja tego rodzaju sporu została najlepiej opisana w wyroku Sądu Najwyższego (II USKP 112/23): „Pozorne zawarcie umowy o pracę (art. 83 § 1 k.c.), nie wiąże się ze świadczeniem pracy w tym sensie, że zatrudnienie w ogóle nie jest wykonywane („pracownik” w ogóle nie świadczy pracy), bądź jest wykonywane na innej podstawie niż umowa o pracę (w szczególności na podstawie umowy prawa cywilnego), bądź jest wyłącznie pozorowane (jakieś czynności faktyczne są przez „pracownika” wykonywane, ale nie rodzą one skutku w postaci istnienia stosunku pracy)”.

Istotne znaczenie ma także wykazanie ziszczenia się wszystkich cech stosunku pracy, jakie są wymienione w art. 22 kodeksu pracy, czyli zobowiązanie do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem.

Musimy wykazać, że podczas świadczenia pracy byliśmy bezpośrednio podlegli pracodawcy (lub wyznaczonej przez niego osobie), a nasza swoboda w decydowaniu o sposobie wykonania poleceń była ograniczona.

Apelacja w sprawie pozorności umowy o pracę- pełny wpis

Argumentacja i dowody, Które pozwolą na uzyskanie zmiany decyzji ZUS w Sądzie

W trakcie procesu z ZUS pomocne będą wszelkie dowody potwierdzające samo wykonywanie pracy. W treści odwołania należy bardzo dokładnie napisać, na czym polega nasza praca, określić typowe codzienne obowiązki i szczegóły co do ich wykonywania. Jak wskazał Sąd Najwyższy (sygn. akt II PK 299/12) „W razie faktycznego świadczenia pracy przez pracownika i wypłacania mu wynagrodzenia oraz wykonywania przez pracodawcę innych, typowych obowiązków, nie można uznać, że strony od początku nie zamierzały wywołać jakichkolwiek skutków prawnych umowy o pracę a jedynie chciały stworzyć u osób trzecich przekonanie, że takie skutki powstają”. Przywoływany wcześniej inny wyrok Sądu Najwyższego (II USKP 112/23) dodaje, że „Nie wystarcza jednak jakakolwiek praca, gdyż znaczenie ma dopiero praca przewidziana dla stosunku pracy. Jeśli taka praca jest wykonywana to generalnie nie ma podstaw do stawiania zarzutu obejścia czy nadużycia prawa”.

Aby udowodnić fakt wykonywania pracy, musimy przedstawić dokumenty potwierdzające realizację obowiązków zawodowych oraz świadków. Najlepiej jest zacząć od wykazania naszych kwalifikacji i samej potrzeby zatrudnienia- musimy pokazać, że nadawaliśmy się do tej pracy, a nasz pracodawca miał uzasadnione powody dlatego, aby nas zatrudnić. Dalej pozostaje nam szczegółowe opisanie naszych obowiązków zawodowych, najlepiej, aby każdy z nich potwierdzony był odpowiednim dowodem- wydrukiem dokumentu, wiadomości e-mail, zrzutu ekranu lub zeznaniami/pisemnym oświadczeniem świadka. 

Sporządzając odwołanie, musimy zadbać o bardzo dokładne opisanie wszystkich okoliczności i wykazanie rzeczywistego istnienia stosunku pracy.

Pomoc kancelarii w sporządzeniu odwołania od decyzji ZUS kwestionującej stosunek pracy

Decyzja ZUS kwestionująca stosunek pracy może stanowić poważny cios i wiązać się z poważnymi konsekwencjami. Jednak pamiętaj, zawsze masz prawo do odwołania do Sądu, gdzie sprawa zostanie zbadana przez niezależny skład sędziowski. Istnienie stosunku pracy to kwestia dowodowa! Jeśli udowodnisz cechy podporządkowania i realne wykonywanie pracy, masz pełne prawo do zmiany decyzji i stwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Nie ryzykuj utraty świadczeń i zwrotu zasiłków. Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. 

Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.

Poznaj cennik usług kancelarii

Przykłady wygranych sporów sądowych o pozorność stosunku pracy

Pozorność zatrudnienia programisty – wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, z dnia 19 lipca 2022 r., sygnatura: III AUa 1319/20.

ZUS zakwestionował zatrudnienie pracownika na stanowisku programisty w spółce, w której był on jednocześnie udziałowcem. Do jego obowiązków należało projektowanie gier mobilnych, tworzenie kodu i silnika aplikacji oraz elementów graficznych. Organ rentowy uznał umowę za nieważną, twierdząc, że została zawarta w celu obejścia prawa i uzyskania świadczeń, ponieważ pracownik stał się niezdolny do pracy zaledwie miesiąc po zatrudnieniu. ZUS argumentował, że płatnik nie potrzebował pracownika, bo wcześniej takie stanowisko nie istniało, a obowiązki te ubezpieczony mógł wykonywać jako udziałowiec.

Pracownik odwołał się od decyzji, podnosząc, że jako udziałowiec nie miał obowiązku świadczenia pracy, a choroba (guz przysadki mózgowej) była nagłym wypadkiem losowym, którego nie mógł przewidzieć. Wskazał również, że płatnik znał go z wcześniejszej współpracy i potrzebował jego unikalnej wiedzy jako twórcy aplikacji.

Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie. Sąd ten uznał umowę za pozorną, argumentując, że stanowisko stworzono wyłącznie dla udziałowca planującego operację, a płatnik nie zatrudnił nikogo na zastępstwo, wracając do modelu współpracy opartego na umowach o dzieło. Sąd uznał zeznania stron za niewiarygodne w zakresie daty wykrycia choroby.

Pracownik złożył apelację, zarzucając sądowi błąd w ustaleniach faktycznych i pominięcie dowodów potwierdzających realne wykonywanie pracy, takich jak fragmenty kodów i korespondencja na komunikatorze Slack.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok i uznał, że pracownik podlega ubezpieczeniom. Sąd odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w tym analizę wydruków z płyty CD, które potwierdziły merytoryczną współpracę z zespołem. Sąd uznał, że praca była faktycznie świadczona, a o braku pozorności świadczy fakt, że pracownik po rekonwalescencji wrócił do pracy i kontynuował ją przez kolejne dwa lata. SA podkreślił też, że w czerwcu 2018 r. nikt nie miał pewności, czy operacja w ogóle będzie konieczna, gdyż najpierw wdrożono leczenie farmakologiczne.

Pozorność zatrudnienia przedstawiciela handlowego– wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, z dnia 9 listopada 2022 r., sygnatura: III AUa 191/21.

ZUS zakwestionował umowę o pracę na stanowisku przedstawicielki handlowej cukierni prowadzonej przez teściową. Zakres obowiązków obejmował oferowanie wyrobów, przygotowywanie dokumentacji do faktur i segregowanie dokumentów. ZUS uzasadniał decyzję brakiem kwalifikacji pracownicy (studia pedagogiczne), brakiem realnej potrzeby zatrudnienia (wcześniej pomagał mąż właścicielki) oraz szybkim wystąpieniem o zasiłek w związku z ciążą. Ubezpieczona odwołała się, wskazując na faktyczne wykonywanie pracy, odbycie szkolenia BHP i badań lekarskich. Kontrargumentem był fakt, że dzięki działaniom odwołującej nawiązano współpracę z nowymi sklepami, co zwiększyło obroty firmy.

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił odwołanie. Sąd uznał umowę za pozorną, wskazując, że datę rozpoczęcia pracy w umowie określono wstecznie o 20 dni, a po przejściu pracownika na zwolnienie obowiązki przejął ponownie mąż właścicielki. Sąd ocenił, że zawarcie trzech umów handlowych miało jedynie uwiarygodnić fikcyjne zatrudnienie.

Ubezpieczona złożyła apelację, podnosząc naruszenie swobodnej oceny dowodów i dyskryminację ze względu na ciążę oraz powiązania rodzinne.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zmienił wyrok i stwierdził podleganie ubezpieczeniom. Kluczowe znaczenie miały zeznania kontrahentów, którzy potwierdzili, że pracownik osobiście przedstawiał ofertę i dostarczał ciasta do degustacji, a współpraca została nawiązana wyłącznie dzięki jego staraniom. Sąd uznał, że ubezpieczona posiadała doświadczenie marketingowe z poprzedniej pracy, a chęć uzyskania ochrony ubezpieczeniowej przez kobietę w ciąży jest celem legalnym, o ile praca jest rzeczywiście świadczona.

ZUS kwestionuje zatrudnienie instruktora jazdy konnej – wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, z dnia 28 kwietnia 2026 r., sygnatura: VII U 1569/25.

ZUS zakwestionował zmianę formy zatrudnienia pracownicy z umowy zlecenia na umowę o pracę w stowarzyszeniu zajmującym się jazdą konną. Do obowiązków ubezpieczonej należało prowadzenie lekcji, przygotowywanie rozliczeń, opieka nad chorymi końmi i koordynowanie grafików. ZUS twierdził, że zmiana formy prawnej współpracy po zajściu w ciążę miała na celu jedynie uzyskanie świadczeń, zwłaszcza że zgłoszenie do ubezpieczeń wpłynęło z opóźnieniem. Ubezpieczona odwołała się, argumentując, że stanowisko instruktora nie było fikcyjne i istniało w strukturze od dawna. Podkreśliła, że propozycja etatu wyszła od pracodawcy, który chciał zatrzymać sprawdzonego i wykwalifikowanego pracownika w obliczu braków kadrowych na rynku.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga zmienił decyzję ZUS i uznał skuteczność umowy. Sąd uznał, że zatrudnienie miało charakter rzeczywisty, co potwierdzili liczni świadkowie (uczniowie i inni pracownicy) oraz wydruki z komunikatorów. Sąd wskazał, że zakres obowiązków po zawarciu umowy o pracę uległ rozszerzeniu o zadania administracyjne i nadzorcze, a praca odbywała się pod kierownictwem dyrektora stowarzyszenia. Opóźnienie w zgłoszeniu do ZUS uznano za błąd techniczny, który nie niweczy faktu realizacji zadań od pierwszego dnia umowy. W wyroku podkreślono, że samo zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem.