Dla przyszłych i młodych rodziców zasiłek macierzyński jest fundamentalnym wsparciem finansowym. Niestety, w praktyce Zakład Ubezpieczeń Społecznych często podważa prawo do tego świadczenia, w szczególności jego wysokość. Otrzymanie decyzji o odmowie prawa do zasiłku lub, co gorsza, o obowiązku zwrotu pobranych już kwot wraz z odsetkami, bywa szokujące. Warto wiedzieć, że decyzja ZUS to dopiero pierwszy etap sporu. Poprzez profesjonalne odwołanie do Sądu można skutecznie podważyć stanowisko organu, koncentrując się na udowodnieniu Twojej dobrej wiary i zgodności działań z prawem.
Zasiłek macierzyński- kiedy przysługuje i jak długo?
Ubezpieczona po urodzeniu dziecka jest uprawniona do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński wymaga podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, któremu obowiązkowo podlega między innymi każdy pracujący, osoby wykonujące zlecenie, jeżeli umowa ta jest jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Dobrowolnie ubezpieczeniu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą i osoby z nimi współpracujące, co prowadzi do wielu sporów prawnych na gruncie np. nieterminowego opłacenia składek powodującego wyłączenie z tego ubezpieczenia.
Sam zasiłek może być pobierany w trakcie urlopu macierzyńskiego, który trwa 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka, a w przypadku ciąży mnogiej może być odpowiednio dłuższy – do 37 tygodni przy pięciorgu lub więcej dzieci. Zasiłek można uzyskać na nawet 6 tygodni przed planowanym terminem porodu, co pozwala na wcześniejsze skorzystanie ze świadczenia. Od marca 2025 roku wprowadzono możliwość jego wydłużenia w sytuacjach szczególnych, takich jak przedwczesny poród lub niska masa urodzeniowa dziecka. W takich przypadkach okres pobierania zasiłku może zostać przedłużony maksymalnie o 15 tygodni, przy czym długość wydłużenia zależy od tygodnia ciąży, w którym nastąpił poród, oraz od czasu hospitalizacji dziecka.
Po zasiłku pobieranym w trakcie urlopu macierzyńskiego można skorzystać z urlopu rodzicielskiego i w jego trakcie także możliwe jest pobieranie zasiłku macierzyńskiego.
Wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi co do zasady 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka, a 43 tygodnie w przypadku porodu mnogiego. Urlop rodzicielski może być wykorzystany jednorazowo lub w częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy szósty rok życia. Rodzice mogą korzystać z niego równocześnie, jednak łączny czas trwania nie może przekroczyć ustawowego limitu.
Częste spory związane z niepodleganiem dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu
Zgłoszenie wniosku o wypłatę zasiłku macierzyńskiego może wiązać się z licznymi kłopotami prawnymi. W takiej sytuacji ZUS standardowo zbada możliwość wypłacenia nam takowego świadczenia i może zauważyć pewne wady skutkujące nawet odmową prawa do tego świadczenia. W takiej sytuacji nie należy jednak panikować, bowiem wielokrotnie w wyniku odwołania do Sądu udaje się przywrócić prawo do tego należnego świadczenia, jednak będzie to wymagało czasu i pozostawania bez prawa do świadczeń w tym trudnym okresie. W takiej sytuacji istotnym wsparciem jest świadczenie „kosinikaowe”, czyli świadczenie przeznaczone dla kobiet, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego. Świadczenie wynosi jedynie ok. 1000 zł i jest wypłacane przez okres od 52 tygodni (1 dziecko) do nawet 71 tygodni (poród mnogi).
Najczęstsze spory z ZUS o wypłatę świadczenia skupiają się na trzech aspektach.
- Pierwszy z nich to zarzut pozorności podlegania ubezpieczeniom. ZUS może stwierdzić wadliwość np. naszego zatrudnienia, uznać, że faktycznie nie świadczyliśmy pracy, a formalne zgłoszenie miało umożliwić nam tylko pobranie zasiłku. W takiej sytuacji musimy przedstawić dowody wykonywania pracy, najczęściej dokumentację z nią związaną, opisać naszą codzienność, przedstawić świadków lub uzasadnić dlaczego miała miejsce sytuacja, w której mimo zawarcia stosunku pracy nie udało się go np. rozpocząć wykonywać lub wykonywać przez dłuższy czas.
- Drugi aspekt sporny to sytuacja, gdy ZUS zakwestionuje naszą podstawę wymiaru składek, czyli uzna, że nasza praca byłą warta mniej niż oferowane nam wynagrodzenie, które sztucznie zawyżono z myślą o możliwości uzyskania w przyszłości wyższych świadczeń. Tutaj ponownie koniecznym jest opisanie specyfiki naszej pracy i uargumentowanie zasadności przyznanego nam wynagrodzenia, które musi być godziwe i adekwatne do rodzaju pracy.
- Trzeci bardzo częsty spór dotyczył osób prowadzących działalność gospodarczą. Jeszcze kilka lat temu ZUS skrajnie rygorystycznie podchodził do kwestii związanej z opłacaniem składek, jeżeli doszło do nieprawidłowości, to natychmiast dochodziło do wyłączenia z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, które pozwala na uzyskanie prawa do zasiłku macierzyńskiego. Podobnie ZUS podchodził do sytuacji, gdy kobiety wracające do pracy nie dokonały osobnego ponownego zgłoszenia do tego ubezpieczenia. Zdarzało się, że mimo wielomiesięcznego, a nawet wieloletniego opłacania składek, dopiero po zgłoszeniu wniosku o wypłatę zasiłku ZUS informował, że niedopłata sprzed wielu miesięcy doprowadziła do wyłączenia z ubezpieczenia. Spory te jednoznacznie rozstrzygano zawsze na korzyść ubezpieczonych, co wymagało jednak wniesienia odpowiedniego odwołania do sądu i wielomiesięcznej batalii z ZUS.
Powyższe spory, mimo że na pierwszy rzut oka dotyczą zasiłku macierzyńskiego to dzielą się na dwa osobne aspekty, dwa postępowania sądowe i dwie decyzje. Od każdej decyzji musimy się odwołać, zarówno tej podważającej samo prawo do zasiłku, jak i od tej kwestionującej np. podleganie ubezpieczeniom społecznym lub podstawę wymiaru składek. Postępowanie o prawo do zasiłku zostanie wstrzymane do czasu rozstrzygnięcia pierwotnego sporu o samo np. podleganie ubezpieczeniom, co jeszcze bardziej wydłuża czas oczekiwania na wypłatę należnego świadczenia.
Kiedy ZUS może odebrać zasiłek i żądać zwrotu
Innym rodzajem problemu jest sytuacja, gdy ZUS wypłaca zasiłek macierzyński, ale dopiero po czasie zauważa brak podstaw do jego przyznania. W takiej sytuacji organ próbując naprawić swój błąd zobowiązuje matki pobierające zasiłek do zwrotu. W takiej sytuacji musimy wykazać brak zajścia przesłanek z art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli brak naszej świadomości nienależności wypłaty zasiłku macierzyńskiego, braku wpływu na jego wypłatę poprzez poświadczenie nieprawdy, czy też niewłaściwe pouczenie UZS o samej procedurze żądania zwrotu świadczenia.
Tutaj ponownie, pierwotny spór będzie dotyczyć np. stwierdzenia pozorności zatrudnienia, zawyżenia podstawy wymiaru składek, pozorności działalności gospodarczej i dopiero po jego prawomocnym zakończeniu, już inny Sąd zdecyduje o zajściu przesłanek zwrotu. Jeżeli wygramy pierwotny spór- niemal automatycznie uzyskamy prawo doz zasiłku, jeżeli Sąd stwierdzi że rzeczywiście nie podlegaliśmy ubezpieczeniu, a mimo to otrzymywaliśmy świadczenia- w osobnym procesie będziemy wykazywać brak zajścia przesłanka zwrotu i argumentować, że winę za wypłacenie tych świadczeń ponosi tylko i wyłącznie ZUS, a my pobieraliśmy je w dobrej wierze.
Tutaj także mamy do czynienia z dwoma decyzjami– decyzją kwestionującą tytuł do podlegania ubezpieczeniu chorobowemu i decyzją „zwrotową” obie należy zaskarżyć do właściwego sądu w terminie miesiąca od doręczenia.
Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji ZUS w sprawie zasiłku macierzyńskiego
Decyzja ZUS o odmowie lub zwrocie zasiłku macierzyńskiego to poważny cios, ale nie jest to wyrok ostateczny. System ubezpieczeń społecznych jest złożony, a ZUS często działa schematycznie, nie biorąc pod uwagę indywidualnych, korzystnych dla Ciebie okoliczności. Masz pełne prawo do walki o swoje świadczenie w Sądzie.
Nasza kancelaria jest tu, aby Ci pomóc. Specjalizujemy się w sporach z ZUS na każdym etapie:
- Przygotowanie merytorycznego i strategicznego Odwołania od decyzji ZUS.
- Sporządzanie profesjonalnej Apelacji lub Odpowiedzi na apelację ZUS po niekorzystnym wyroku.
Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówineniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
