Emerytura pomostowa: jak udowodnić pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze?

Emerytura pomostowa jest świadczeniem, które ma zrekompensować ubezpieczonym, którzy wykonywali pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, trudność ich pracy i zapewnić możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej. Niestety, uzyskanie tego świadczenia rzadko odbywa się bez sporu z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy często kwestionuje wymagany staż (15 lat pracy w warunkach szczególnych) lub charakter wykonywanych czynności, odmawiając stwierdzenia zatrudnienia w warunkach szczególnych. Decyzja ZUS to dopiero początek drogi, która wiedzie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – to tam masz realną szansę na udowodnienie swoich racji.

Warunki uzyskania emerytury pomostowej i typowe błędy ZUS

Zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych, istnieją dwie drogi do uzyskania tego świadczenia.

Jedna z dróg oparta jest na przesłankach z art. 4 ustawy i wymaga spełnienia następujących warunków:

• urodzenie po dniu 31 grudnia 1948 r.;
• posiadanie okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszących co najmniej 15 lat;
• osiągnięcie wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
• posiadanie okresu składkowego i nieskładkowego, ustalonego na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
• wykazanie, ze po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywało się pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych;

Druga droga wymaga spełnienia przesłanek z art. 4 zmodyfikowanych art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Jest to przypadek, gdy ubiegający się o świadczenie nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 roku, ale:

• urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
• posiada okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszące co najmniej 15 lat;
• osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
• posiada okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
• na dzień 1 stycznia 2009 roku posiada wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy.

Kiedy praca zostanie uznana za pracę w warunkach szczególnych?

Jeżeli dochodzi do sporu z ZUS o prawo do emerytury pomostowej, to zazwyczaj kwestionowany jest staż pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. ZUS najczęściej z powodu różnic w nazwie stanowisk, braków formalnych z dawnych lat kwestionuje nasze zatrudnienie i pobieżnie wydaje decyzję odmawiającą prawa do świadczenia. Dopiero w czasie procesu Sądowego musimy wykazać, że nasza praca spełniała warunki definicji obowiązującego przed laty Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze lub obecnego art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a zatem odpowiednio:

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określało jak należało do 2009 roku rozumieć zawody dajace prawo do uzyskania emerytury pomostowej. Skłąda się ono z dwóch wykazów:

• Prace w szczególnych warunkach (Wykaz A): Były to prace, w których na organizm pracownika oddziałują czynniki szkodliwe dla zdrowia, wynikające z sił natury lub procesów technologicznych.
• Prace o szczególnym charakterze (Wykaz B): Dotyczyły stanowisk wymagających podwyższonej sprawności psychofizycznej i niosących ze sobą ciągłe ryzyko dla życia lub zdrowia samego pracownika, a także zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób lub mienia znacznych rozmiarów.

Aktualnie obowiązujacy art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych zawiera następujace definicje:

• Prace w szczególnych warunkach były związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. (Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy).
• Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. (Wykaz prac o szczególnym charakterze został określony w załączniku nr 2 do ustawy).

Ogólne zasady odwołania do Sądu od decyzji odmawiającej prawa do emerytury pomostowej

Niestety, bardzo często zdarza się, że ZUS kwestionuje fakt wykonywania stosownej pracy gwarantującej prawo do emerytury pomostowej, co wymaga od nas odwołania do Sądu. Termin to 1 miesiąc od momentu doręczenia decyzji. W jego treści należy zawrzeć nasze podstawowe dane, znak decyzji oraz odpowiednie wnioski- o jej zmianę oraz przeprowadzenie szeregu dowodów, które potwierdzą nasze stanowisko w sprawie. W przypadku spraw o emeryturę pomostową najbardziej wartościowe dowody to zeznania świadków- współpracowników, dowody z dokumentów odnoszących się do warunków zatrudnienia, opinia biegłych.

Odwołanie przesyłamy do właściwego Sądu Okręgowego, za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję w (zwykle) dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdego uczestnika postępowania- ZUS, Sąd. Do każdego z egzemplarzy musimy dodać odpowiednią liczbę załączników- dowodów, które potwierdzają nasze stanowisko. Jeżeli odwołanie będzie wybrakowane- zostaniemy wezwani do uzupełnienia. Najlepiej zachować czwarty egzemplarz odwołania wraz z dowodem nadania lub potwierdzeniem złożenia pisma w ZUS.

Przed wniesieniem odwołania należy jednak dokładnie przeanalizować decyzję, jej uzasadnienie oraz przepisy, na których jest oparta.

Rola biegłego sądowego i świadków

ZUS często odmawia uznania stanowiska za pracę w warunkach szczególnych, bazując na starych wykazach resortowych (np. z czasów PRL), ignorując faktyczne warunki pracy na danym stanowisku. W takiej sytuacji, oprócz dokładnego opisu specyfiki naszej pracy warto skorzystać z możliwości powołania świadków- innych współpracowników, którzy w trakcie procesu opiszą codzienne warunki wykonywania pracy na naszym stanowisku.

Podobnej analizy może dokonać biegły np. z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy lub medycyny pracy, który na podstawie zeznań i dokumentacji, a także swoich własnych informacji stwierdzi, czy nasze zatrudnienie wpisuje się w definicję pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Pomoc kancelarii w sporządzeniu odwołania od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury pomostowej

Walka o emeryturę pomostową jest często długa i wymaga udowodnienia przed sądem okoliczności sprzed wielu lat. Negatywna decyzja ZUS lub niekorzystny wyrok Sądu Okręgowego to nie powód do rezygnacji. To ZUS musi udowodnić, że Twoja praca nie spełniała wymogów, a Ty masz prawo obalić to za pomocą zeznań świadków i opinii biegłych.

Nasza kancelaria specjalizuje się w wygrywaniu sporów o emerytury pomostowe, dobrze znając specyfikę i orzecznictwo Sądów w całej Polsce.

• Pomożemy Ci skompletować dowody, przygotować Odwołanie od decyzji ZUS i poprowadzić cały proces.
• Jesteśmy ekspertami w sporządzaniu zarzutów do opinii biegłego i wnoszeniu Apelacji, dając Ci maksymalną szansę na sukces.

Skontaktuj się z nami już dziś! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. 

Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.