Przegrana przed Sądem II instancji i prawomocny wyrok oddalający nasze odwołanie w sprawie przeciwko ZUS nie zawsze musi oznaczać definitywny koniec walki. W szczególnych przypadkach ostatnią drogą prawną pozostaje skarga kasacyjna kierowana do Sądu Najwyższego. Skuteczne wniesienie tego środka wymaga jednak wykazania specyficznych i rażących uchybień sądu drugiej instancji. Najczęściej samo rozpoznanie skargi zależeć będzie od przekonania Sądu Najwyższego o oczywistym naruszeniu przepisów przez Sąd II instancji.
Poniżej wyjaśniamy, jakie warunki należy spełnić, aby sprawa została merytorycznie rozpoznana.
Czym jest przedsąd w Sądzie Najwyższym?
Sąd Najwyższy nie pełni funkcji trzeciej instancji, która naprawia każdy błąd w indywidualnym procesie. Instytucja przedsądu stanowi mechanizm wstępnej selekcji pism wpływających do sądu. Na tym etapie sędzia decyduje na posiedzeniu niejawnym o przyjęciu skargi do rozpoznania. Głównym celem jest odrzucenie spraw błahych lub bezzasadnych, aby chronić interes publiczny. Przekonanie sądu jest trudne, gdyż SN dba głównie o jednolitość wykładni prawa. Skarga musi zatem wykazać potrzebę zaangażowania najwyższego autorytetu sędziowskiego.
W naszej skardze musimy przekonać Sąd Najwyższy do tego aby w ogóle przyjął sprawę do rozpoznania. Aby to wykazać musi ona spełniać warunki określone w kodeksie postępowania cywilnego- w art. 398 (9), czyli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;
2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;
3) zachodzi nieważność postępowania lub
4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W sprawach przeciwko ZUS najczęściej występuje ostatnia przesłanka- oczywiste uzasadnienie skargi.
Czym jest „oczywiste uzasadnienie” skargi kasacyjnej?
Oczywiście uzasadniona skarga kasacyjna ma miejsce, gdy naruszenie prawa jest widoczne od razu. Wada orzeczenia musi mieć charakter kwalifikowany i być dostrzegalna bez głębokiej analizy akt. Mówimy tutaj o rażącej sprzeczność wyroku z jasnym brzmieniem przepisów prawa. Błąd sądu powinien być niewątpliwy dla każdego prawnika posługującego się podstawową wiedzą. Sąd Najwyższy uzna skargę za zasadną tylko wtedy, gdy zaskarżony wyrok nie może dalej funkcjonować w obiegu prawnym. Kluczowe jest wykazanie ewidentnej niesprawiedliwości orzeczenia na etapie jego wstępnego badania.
Oczywista zasadność w sprawach z ZUS
W sporach z organem rentowym skargi często są odrzucane właśnie z powodu braku wykazania oczywistego naruszenia przepisów.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2025 r. I USK 103/24
W postanowieniu z 3 czerwca 2025 r., I USK 103/24, Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy orzeczenie sądu drugiej instancji jest w sposób niewątpliwy sprzeczne z przepisami, które nie pozostawiają pola do różnych wykładni, a naruszenie można dostrzec bez pogłębionej analizy, już przy pobieżnej lekturze skargi.
W tym samym uzasadnieniu wskazano, że powołanie się na przesłankę z art. 398(9) § 1 pkt 4 k.p.c. nakłada na autora skargi obowiązek przedstawienia samodzielnego wywodu prawnego, z którego wynika kwalifikowany charakter naruszenia prawa materialnego lub procesowego, z podkreśleniem jego „prima facie” oczywistości. Sąd Najwyższy zaakcentował, że oczywiście uzasadniona skarga kasacyjna to taka, której zasadność jest łatwo dostrzegalna przy pobieżnej lekturze – i właśnie w tym sensie wniosek o przyjęcie skargi nie może ograniczać się do polemiki z ustaleniami faktycznymi ani do powtarzania zarzutów procesowych.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2025 r. I USK 169/24
Równie wyraźnie kryteria te podkreślono w postanowieniu z 18 lutego 2025 r., I USK 169/24, w sprawie dotyczącej rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych. Sąd Najwyższy stwierdził tam, że o ile dla uwzględnienia skargi wystarcza uzasadnione naruszenie prawa, o tyle dla przyjęcia skargi do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci tego naruszenia, widocznej na pierwszy rzut oka, bez potrzeby wnikania w szczegóły lub prowadzenia zaawansowanej analizy przepisów. Jednocześnie wskazano, że sam zarzut, nawet oczywistego naruszenia konkretnego przepisu, nie przesądza jeszcze o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona – decyduje dopiero to, czy uchybienie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. W tej sprawie Sąd uznał, że strona w ogóle nie wskazała konkretnych przepisów, których naruszenie miałoby mieć taki charakter, a uzasadnienie wniosku było zbyt ogólne, co przesądziło o odmowie przyjęcia skargi.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2025 r. III USK 111/25
Podobne podejście widać w postanowieniu z 4 grudnia 2025 r., III USK 111/25, gdzie Sąd Najwyższy ponownie zaakcentował, że jeśli strona powołuje się na przesłankę oczywistej zasadności skargi, powinna w uzasadnieniu wniosku przedstawić odrębny wywód prawny, jasno pokazujący, na czym polega owa oczywistość. Wskazano też, że nie wystarczy odsyłać do samych podstaw kasacyjnych, bo w przedsądzie oceniane są wyłącznie argumenty podane we wniosku o przyjęcie, a nie treść zarzutów kasacyjnych.
Niezbędna pomoc radcy prawnego w sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie przeciwko ZUS
Wniesienie skargi kasacyjnej wymaga bezwzględnego udziału profesjonalnego pełnomocnika- radca prawny lub adwokat. Wyklucza to samodzielne działanie strony przed Sądem Najwyższym. Pełnomocnik musi przygotować wniosek o przyjęcie skargi i merytorycznie go uzasadnić. Brak zachowania tych rygorów skutkuje natychmiastowym odrzuceniem skargi przez sąd.
Pomoc kancelarii w sporządzeniu skargi kasacyjnej przeciwko ZUS
Zawiłość procedury kasacyjnej wymaga wsparcia ekspertów od prawa ubezpieczeń społecznych. Nasza kancelaria oferuje rzetelną analizę szans procesowych oraz profesjonalną reprezentację przed Sądem Najwyższym. Zapraszamy do kontaktu w celu opracowania skutecznej strategii działania.
Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
