Rekompensata za pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze to kluczowy element dla osób, które wykonywały ciężkie lub szkodliwe prace przed 1 stycznia 2009 roku, ale nie spełniły warunków do wcześniejszej emerytury (np. pomostowej). Rekompensata nie jest osobnym świadczeniem pieniężnym – jest to kwota doliczana do Twojego kapitału początkowego, która podlega waloryzacji i w ten sposób trwale i znacząco podwyższa Twoją powszechną emeryturę. Niestety, ZUS wyjątkowo często odmawia jej przyznania, co zmusza ubezpieczonych do walki w sądzie.
Podstawowe Zasady i Warunki Przyznania Rekompensaty
Zgodnie z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych „Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat”. Prawo do rekompensaty nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała. Tak samo prawa do rekompensaty nie otrzyma osoba, która nie przeszła na emeryturę pomostową mimo spełnienia warunków.
W konsekwencji osoba ubiegająca się, musi wykazać, że:
- wykonywała pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;
- nie nabyła prawa do emerytury w obniżonym wieku.
W tym miejscu warto przytoczyć definicję czym jest praca w szczególnych warunkach i praca o szczególnym charakterze- definicja w polskim systemie prawnym przed dniem 1 stycznia 2009 r. była zawarta głównie w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
- Prace w szczególnych warunkach (Wykaz A): Były to prace, w których na organizm pracownika oddziałują czynniki szkodliwe dla zdrowia, wynikające z sił natury lub procesów technologicznych.
- Prace o szczególnym charakterze (Wykaz B): Dotyczyły stanowisk wymagających podwyższonej sprawności psychofizycznej i niosących ze sobą ciągłe ryzyko dla życia lub zdrowia samego pracownika, a także zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób lub mienia znacznych rozmiarów.
Najczęstsze Powody Odmowy Rekompensaty przez ZUS
Jeżeli dochodzi do sporu z ZUS o prawo do emerytury pomostowej, to zazwyczaj kwestionowany jest staż pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, a konkretnie sam fakt jej wykonywania w stałym i pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS najczęściej z powodu różnic w nazwie stanowisk, braków formalnych z dawnych lat kwestionuje nasze zatrudnienie i pobieżnie wydaje decyzję odmawiającą prawa do świadczenia. Tak samo ZUS może podważyć fakt, że dana praca była wykonywana w pełnym wymiarze oraz w sposób stały. Dopiero w czasie procesu Sądowego musimy wykazać, że nasza praca spełniała warunki pozwalające na uzyskanie prawa do rekompensaty.
W orzecznictwie doprecyzowano między innymi, że
- „Przy ustalaniu prawa do rekompensaty mogą być uwzględnione tylko te okresy, w których praca w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie podlegają zaś zaliczeniu te okresy trwania stosunku pracy, za które wypłacono wynagrodzenie chorobowe lub świadczenia z ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa – okresy nieskładkowe”;
- „Prawo do rekompensaty przysługuje za okres pracy w warunkach szczególnych, która jest faktycznie wykonywana stale i to w pełnym wymiarze czasu pracy”;
- „Okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych, który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s., ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych charakterze”;
- „Z uwagi na zamknięty charakter wykazów, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnie uzasadnionych do dokonywania w tym zakresie wykładni rozszerzającej, sprowadzającej się do uzupełnienia wykazu w oparciu o stwierdzenie tożsamości wykonywanych obowiązków, czy szkodliwości czynników z tym związanych”;
- „Tylko utrata możliwości skorzystania z prawa do wcześniejszej emerytury stanowi szkodę, którą rekompensata ma naprawić przez przyznanie odpowiedniego dodatku o charakterze odszkodowawczym do kapitału początkowego (art. 23 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych)”.
Nasza argumentacja w odwołaniu powinna zawsze być wzbogacona o dowody z dokumentów, które potwierdzą wykonywanie pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Bardzo wartościowym dowodem są świadkowie– osoby z nami współpracujące, które opiszą ówczesną codzienność i warunki pracy, a najlepiej jeżeli oni sami uzyskali świadczenia w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych. Pomocne może być też zawnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu BHP lub medycyny pracy, który oceni, czy faktyczne warunki odpowiadały kryteriom pracy szczególnej, co jest często rozstrzygające.
Procedura odwoławcza i wnioski dowodowe
Od momentu doręczenia decyzji mamy 1 miesiąc na przesłanie odwołania. W jego treści należy zawrzeć nasze podstawowe dane, znak decyzji oraz odpowiednie wnioski- o jej zmianę oraz przeprowadzenie szeregu dowodów, które potwierdzą nasze stanowisko w sprawie.
Odwołanie przesyłamy do właściwego Sądu Okręgowego, za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję w (zwykle) dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdego uczestnika postępowania- ZUS, Sąd. Do każdego z egzemplarzy musimy dodać odpowiednią liczbę załączników- dowodów, które potwierdzają nasze stanowisko. Jeżeli odwołanie będzie wybrakowane- zostaniemy wezwani do uzupełnienia. Najlepiej zachować trzeci egzemplarz odwołania wraz z dowodem nadania lub potwierdzeniem złożenia pisma w ZUS.
Przed wniesieniem odwołania należy jednak dokładnie przeanalizować decyzję, jej uzasadnienie oraz przepisy, na których jest oparta. W treści pisma warto podeprzeć naszą argumentację odniesieniami do innych spraw, które zostały już rozstrzygnięte i w których Sąd stwierdził, że dana praca stanowiła podstawę do przyznania prawa do rekompensaty.
Pomoc kancelarii w sporządzeniu odwołania od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z rekompensatą
Walka o rekompensatę to bezpośrednia walka o wyższą emeryturę. Błędne decyzje ZUS, wynikające głównie z nieuznawania stażu pracy z powodu braków formalnych w dokumentacji z dawnych lat, mogą zostać skutecznie obalone w sądzie. Nie pozwól, by błędy organu rentowego odebrały Ci zasłużony dodatek do kapitału początkowego.
Nasza kancelaria oferuje kompleksową pomoc w uzyskaniu rekompensaty:
- Analizę Twojej dokumentacji i przygotowanie wniosku o emeryturę z rekompensatą.
- Sporządzenie merytorycznego Odwołania od decyzji ZUS oraz Apelacji do Sądu Apelacyjnego.
- Profesjonalne przygotowanie zarzutów do opinii biegłego.
Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu.
Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
