Jak ustalić aktualne zadłużenie w ZUS i jak poradzić sobie z długami?

Zadłużenie w ZUS może narastać latami, aż stracimy rachubę naszej sytuacji. Pierwszym krokiem do wyjścia z zadłużenia zawsze jest dokładne ustalenie jego wysokości. Aby zyskać pełną jasność i skutecznie ochronić się przed nieuzasadnioną egzekucją, warto wiedzieć, z jakich formalnych procedur administracyjnych skorzystać. Równie istotne jest zrozumienie mechanizmu rozliczania przelewów oraz zweryfikowanie, czy w Twojej sprawie nie zaszło przedawnienie składek ZUS. Często samo zweryfikowanie historii płatności przez platformę ZUS PUE, eZUS bywa niewystarczające, dlatego warto poznać inne, dokładniejsze formy sprawdzenia wysokości zadłużenia w ZUS. Dowiedz się jak ustalić zadłużenie ZUS!

Jeżeli potrzebujesz pomocy w odwołaniu od decyzji ZUS- zapraszam do kontaktu! Wyślij wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystaj z formularza lub umów konsultację pod numerem: 455-516-281.

ZUS PUE, eZUS- podstawowa forma sprawdzenia zadłużenia w ZUS.

Elektroniczne usługi ZUS to najprostsza i najbardziej podstawowa forma weryfikacji wysokości zadłużenia. Po zalogowaniu w serwisie ZUS znajdziemy informacje o kwotach należnych i zapłaconych składek, stanie rozliczeń oraz innych parametrach płatnika. Osoba posiadająca profil może samodzielnie pobierać dokumenty potwierdzające jej dane i stan rozliczeń zgromadzony w systemie teleinformatycznym ZUS.

W ten sposób ustalimy nasze saldo bieżące. Informacje udostępnione w portalu ZUS nie są jednak wiążące i nie zawsze muszą być prawidłowe, dlatego jeżeli potrzebujemy jak najbardziej wiarygodnego źródła danych o zadłużeniu, warto zwrócić się do ZUS o wydanie zaświadczenia lub decyzji.

Pisemny wniosek o udostępnienie danych z konta płatnika (Formularz ZUS RD-3)

Każdy płatnik składek ma prawo do uzyskania od organu rentowego informacji o stanie konta płatnika składek. Wymaga to złożenia formularza RD-3, gdzie wskazujemy nasze dane i sposób doręczenia odpowiedzi.

Dzięki przesłaniu do ZUS tego formularza uzyskamy zestawienie, z którego wynikać będzie kwota zadłużenia, ewentualnych nadpłat lub saldo zerowe. Pamiętajmy, że uzyskane pismo nie będzie miało charakteru decyzji, stanowić będzie jedynie informacje, najczęściej będzie to po prostu wydruk z ZUS PUE lub e-ZUS.

Wniosek o zaświadczenie o niezaleganiu (ZUS-RWN) i decyzja odmowna

Jest to swoisty test zadłużenia ZUS. Do organu rentowego kierujemy wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami (formularz ZUS-RWN), będąc świadomi, że takie zadłużenie istnieje. W odpowiedzi uzyskamy odmowę wydania dokumentu w formie decyzji administracyjnej, która może zostać zaskarżona do Sądu, gdzie dokonana zostanie jej kontrola.

W decyzji uzyskamy precyzyjne obliczenia dotyczące zaległości składkowych, które możemy zweryfikować z własnymi danymi dotyczącymi płatności ZUS. Decyzję możemy skierować do prywatnego eksperta w zakresie rachunkowości, który zbada prawidłowość ustaleń ZUS (zwłaszcza w zakresie skomplikowanych obliczeń odsetek i przedawnienia).

Decyzje wymiarowe, upomnienia przedegzekucyjne i tytuły wykonawcze

W sytuacji, gdy sami nie zadbamy o ustalenie wysokości zadłużenia w pewnym momencie ZUS samodzielnie może przesłać do nas decyzję wymiarową. Ustali ona odgórnie wysokość aktualnego zadłużenia i będzie stanowiła podstawę do przymusowego ściągnięcia zadłużenia w trybie egzekucyjnym.

Na tym etapie sytuacja robi się bardzo poważna. Jeżeli nie spłacimy zadłużenia, ani nie odwołamy się od decyzji, to kolejne kroki organu rentowego mogą prowadzić już do zajęć kont bankowych, wynagrodzenia za pracę lub zastosowania innych środków egzekucyjnych.

Po uprawomocnieniu się decyzji, ZUS prześle do nas jeszcze ostatnie formalne upomnienie przedegzekucyjne. Będzie ono zawierało wezwanie do uregulowania długu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem skierowania sprawy na drogę egzekucji przymusowej.

Gdy 7-dniowy termin z upomnienia upłynie bezskutecznie, ZUS wystawia administracyjny tytuł wykonawczy i wszczyna postępowanie egzekucyjne. Na tym etapie działania prowadzi już dyrektor oddziału ZUS jako administracyjny organ egzekucyjny w ramach tzw. egzekucji własnej.

Jak wstrzymać egzekucję ZUS?

Decyzja wymiarowa oraz upomnienie przedegzekucyjne to dwa ostatnie momenty, kiedy możemy jeszcze choćby na kilka tygodni wstrzymać działania egzekucyjne. Pierwsza opcja to odwołanie od decyzji wymiarowej do Sądu powszechnego. Musimy tutaj jednak posiadać uzasadnione argumenty i wykazać, że decyzja ZUS może być błędna. Warto przedstawić własny materiał dowodowy- np. nasze obliczenia, dowody wpłat, wcześniejsza korespondencja z ZUS. Ponieważ Sąd nie będzie samodzielnie weryfikował naszych płatności, w celu dokładnego zbadania sprawy musimy zawnioskować o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i uzasadnić ten wniosek konkretnymi przykładami nieścisłości w obliczeniach ZUS.

Gdy otrzymamy już tytuł wykonawczy- możemy w każdej chwili wnieść zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (obrona merytoryczna). Jednak, jeżeli zachowamy termin 7 dni od jego doręczenia- wniesienie zarzutu zawiesi postępowanie egzekucyjne! W piśmie możemy kwestionować dopuszczalność i zasadność prowadzenia samej egzekucji z przyczyn materialnoprawnych (np. nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie długu, błąd co do dłużnika czy brak uprzedniego upomnienia).

Na dalszym etapie- jeżeli Dyrektor ZUS podjął już pewne czynności egzekucyjne- możemy wnieść skargę na czynność egzekucyjną (obrona formalna). W praktyce nie wstrzyma ona zastosowania środka, ale pozwala na zbadanie prawidłowości czynności egzekucyjnej.

Weryfikacja sądowa i opinia biegłego

Powyższe formy uzyskania informacji o zadłużeniu mają jedną cechę wspólną- zawsze bazujemy na informacjach przekazanych przez organ rentowy, czyli naszego wierzyciela, który posiada interes w tym aby uzyskać możliwie najwyższe środki. Niejednokrotnie zdarza się, że ZUS w wyniku pomyłki błędnie ustala wysokość zadłużenia, zwłaszcza gdy dokonywaliśmy nieregularnych wpłat, w niepełnej wysokości lub okres zadłużenia jest na tyle długi, że zachodzić może przedawnienie.

Jak we własnym zakresie sprawdzić prawidłowość obliczeń zadłużenia deklarowanych przez ZUS?

Pierwszą formą weryfikacji wysokości zadłużenia jest porównanie danych uzyskanych z ZUS z naszymi własnymi potwierdzeniami wpłat, czyli przelewami bankowymi. W praktyce musimy samodzielnie zweryfikować każdą płatność, czy została ona prawidłowo zarachowana albo, czy w danym przypadku nie zachodzi przedawnienie.

Jeżeli nie jesteśmy w stanie samodzielnie dokonać bardziej skomplikowanych obliczeń np. co do prawidłowości odsetek, warto tutaj skorzystać z usług księgowych lub biegłego z zakresu rachunkowości. Taka osoba będzie w stanie przeanalizować nam prawidłowość danych, na jakie powołuje się ZUS.

Sądowa kontrola prawidłowości obliczeń wysokości zadłużenia

W przypadku decyzji wymiarowej lub decyzji odmawiającej wydania zaświadczenia o niezaleganiu mamy prawo do odwołania do Sądu. W trakcie procesu możemy podważyć twierdzenia ZUS i zawnioskować o powołanie przez Sąd biegłego, tory dokona weryfikacji obliczeń ZUS. Praktyka pokazuje jednak, że aby Sąd w ogóle odpuścił możliwość powołania biegłego musimy najpierw w odwołaniu od decyzji udowodnić, że obliczenia mogą być błędne. Nie musimy wprost pokazywać błędów rachunkowych ZUS, ale jedynie uprawdopodobnić, że mogą one być nieprawidłowe. Np. możemy wskazać, że ZUS błędnie domaga się należności składkowych sprzed ponad 5 lat, dane ZUS nie pokrywają się z naszymi własnymi obliczeniami lub ZUS już w przeszłości błędnie obliczał nasze należności składkowe, przez co utraciliśmy zaufanie do tych obliczeń.

Pamiętajmy jednak, że odwołanie od decyzji wymiarowej ZUS lub decyzji odmawiającej wydania zaświadczenia o niezaleganiu mogą zostać nałożone na nas klasyczne koszty procesu oraz koszty wydania opinii przez biegłego.  

Ustalenie zadłużenia i co dalej? Sposoby na wyjście z długów ZUS

Jeżeli mamy już ustaloną konkretną wysokość zadłużenia, zobowiązani jesteśmy do jej uiszczenia w całości. Możemy w tym celu skorzystać z ułatwienia w postaci układu ratalnego.

Zadłużenie w ZUS – od czego zacząć, gdy ZUS straszy egzekucją? – pełny wpis

Zasady zawarcia układu ratalnego

Organ rentowy zawiera z nami umowę zobowiązującą do spłaty długu w określonych ratach. Umowa jest nienegocjowalna. Do Sądu możemy odwołać się wyłącznie, jeżeli ZUS w ogóle odmówi jej zawarcia.

Układ ratalny daje wiele korzyści. Od składek objętych ulgą nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od dnia następującego po dniu wpływu wniosku. W ich miejsce ZUS ustala opłatę prolongacyjną. W okresie rzetelnego realizowania układu ratalnego płatnik jest uznawany za nieposiadającego zadłużenia. Pozwala to na uzyskanie zaświadczenia o niezaleganiu oraz chroni przed utratą prawa do świadczeń chorobowych i wypadkowych. Bieg terminu przedawnienia składek ulega zawieszeniu na czas trwania umowy (od dnia jej zawarcia do dnia płatności ostatniej raty).

Pamiętajmy jednak że, jeżeli nie opłacimy choćby jednej raty w terminie- umowa przestaje wiązać! Pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę, co umożliwia natychmiastowe podjęcie egzekucji przymusowej przez ZUS.

Umorzenie należności

Ostatnią deską ratunku jest ustawowa możliwość umorzenia całości należności względem organu rentowego. Nieprawdą jest, że „ZUS nigdy nie umarza zadłużenia”, jednak możliwość ta jest ograniczona do bardzo wąskiej grupy przesłanek i bardzo często wymaga odwołania do Sądu Administracyjnego!

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 28 ust 3a wyróżnia trzy uzasadnione przypadki, kiedy zadłużenie może być w całości umorzone. Chodzi tutaj o:

• Zagrożenie niezbędnych potrzeb życiowych: sytuacja gdy konieczność opłacenia długu pozbawiłaby dłużnika i jego najbliższych (osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące) możliwości zaspokojenia podstawowego minimum socjalnego
• Wystąpienie przewlekłej choroby dłużnika lub członka jego rodziny: sytuacja gdy dłużnik zmaga się z ciężką chorobą lub musi sprawować stałą opiekę nad przewlekle chorym domownikiem, co bezpośrednio pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego uregulowanie składek
• Zajście stanu klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego: sytuacja gdy dłużnik poniósł w ich wyniku znaczne straty materialne, przez co opłacenie długu składkowego mogłoby doprowadzić do likwidacji jego działalności gospodarczej.

Zaistnienie powyższych przesłanek musi być w sposób dokładny i wiarygodny wykazane!

Najczęściej pierwsza decyzja ZUS w sprawie umorzenia należności jest rzeczywiście odmowna, ale wtedy mamy prawo do odwołania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od jej doręczenia. W wyniku wniesienia odwołania Sąd Administracyjny może uchylić decyzję ZUS i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z zaznaczeniem błędów popełnionych przez organ rentowy. Decyzje ZUS odmawiające umorzenia należności często obarczone są poważnymi błędami- ZUS niedokładnie ustala wysokość zadłużenia, zwłaszcza w zakresie przedawnienia, ZUS ignoruje dowody, pobieżnie ocenia sprawę i bez uzasadnienia odmawia skorzystania z omawianej instytucji. W przypadku zajścia tych błędów Sądy zobowiązują organ do ponownego zapoznania się ze sprawą i wydania nowej decyzji.

Pomoc kancelarii radcy prawnego w wyjściu z zadłużenia ZUS

Otrzymanie niekorzystnej decyzji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub wszczęcie egzekucji administracyjnej to dla każdego przedsiębiorcy źródło ogromnego stresu i realne zagrożenie dla płynności finansowej firmy. Warto jednak pamiętać, że stanowisko ZUS nie zawsze jest ostateczne ani bezbłędne. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych dają szereg skutecznych narzędzi do obrony przed nieuzasadnionym lub przedawnionym roszczeniem organu rentowego.

Jako kancelaria specjalizująca się w prawie ubezpieczeń społecznych, oferujemy kompleksowe wsparcie na każdym etapie relacji z ZUS – od etapu wyjaśniającego, przez postępowanie egzekucyjne, aż po reprezentację przed sądami powszechnymi.

Kancelaria może sporządzić dla Państwa odwołania od decyzji błędnie ustalających wysokość zadłużenia, odmawiających stwierdzenie braku zadłużenia, odmawiających układu ratalnego lub umorzenia należności. Dodatkowo oferujemy wsparcie na etapie egzekucji zadłużenia- możliwość sporządzenia zarzutów na zastosowane środki egzekucji. Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. 

Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.

Poznaj cennik usług kancelarii

Autor: radca prawny Bartosz Kowalewski – specjalista z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, reprezentujący płatników składek i ubezpieczonych w sporach z ZUS na terenie całej Polski.

Szybkie pytania i odpowiedzi: