Dzieci, jako najbliżsi zmarłego, mają prawo do renty rodzinnej, jednak nie w każdej sytuacji. Prawo do tego świadczenia jest ściśle regulowane przepisami i uzależnione od wieku dziecka, jego statusu edukacyjnego lub zdrowotnego. Nawet w pozornie prostych sprawach ZUS często odmawia wypłaty świadczenia, a jego decyzja bywa podyktowana rygorystycznym podejściem do przepisów. Warto wiedzieć, kiedy tak naprawdę renta rodzinna przysługuje, aby w razie negatywnej decyzji móc skutecznie dochodzić swoich praw.
Ogólne zasady uzyskania prawa do renty rodzinnej
Renta rodzinna to świadczenie wypłacane przez ZUS członkom rodziny osoby zmarłej, która miała prawo do świadczeń emerytalnych. Ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego po śmierci bliskiej osoby. Zanim jednak przeanalizujemy warunki jakie musi spełnić osoba do niej uprawniona należy zaznaczyć, że koniecznym jest, aby osoba zmarła w chwili śmierci spełniała formalne warunki uzyskania emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub miała ustalone prawo do tych świadczeń albo: nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego.
Podstawowe warunki uzyskania renty przez dzieci zmarłego
W przypadku ubiegania się o prawo do renty rodzinnej przez dziecko zmarłego koniecznym jest osiągnięcie odpowiedniego wieku oraz kontynuowanie nauki. Ustawodawca przewidział trzy różne sytuacje- gdy dziecko ma mniej niż 16 lat, gdy dziecko ma mniej niż 25 lat oraz gdy dziecko jest całkowicie niezdolne do pracy.
Do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu uprawnione jest każde dziecko do ukończenia 16 roku życia. W tym przypadku wiek jest jedynym warunkiem, a zatem świadczenie powinno zostać bezspornie przyznane, jeżeli zmarły spełniał wyżej wymienione kryteria uzyskania któregoś ze świadczeń emerytalnych lub renty.
Renta rodzinna bez względu na wiek dla dzieci całkowicie niezdolnych do pracy
Kryterium wieku nie dotyczy dzieci, które stały się zarówno całkowicie niezdolne do pracy, jak i do samodzielnej egzystencji lub jedynie całkowicie niezdolne do pracy. Warunkiem jest jednak, że niezdolności te muszą powstać albo do ukończenia 16 roku życia, albo do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16. rok życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat.
W takiej sytuacji ponownie głównym przedmiotem sporu jest stwierdzenie przez ZUS całkowitej niezdolności do pracy (i samodzielnej egzystencji) w odpowiednim wieku. Niestety ogromnym problemem jest to, że z uwagi na fakt, że dzieci nie pracują, to lekarze nie stwierdzają w młodym wieku całkowitej niezdolności do pracy, nawet jeśli jest ona oczywista. W konsekwencji w postępowaniu przed ZUS może brakować argumentów, a raczej konieczne jest dokładne przeanalizowanie dokumentacji medycznej, zawartych w niej opisów przebiegu choroby i wyciągnięcie właściwych wniosków, że skoro w tym wieku dziecko odczuwało takie objawy, to musiało być całkowicie niezdolne do pracy.
Szczególnie problematycznym przypadkiem są sytuacje, gdy dziecko, mimo choroby powodującej całkowitą niezdolność do pracy próbowało ją podjąć. W takich przypadkach ZUS bardzo często uznaje że nawet krótki okres zatrudnienia przeczy całkowitej niezdolności do pracy. Przy takim podejściu ZUS koniecznym jest odwołanie się do Sądu od decyzji odmownej i wykazanie błędnego toku rozumowania ZUS z powołaniem się na odpowiednią dokumentację medyczną oraz opinię biegłych lekarzy.
Problematyka związana ze statusem studentów
Jeżeli dziecko przekroczy 16. rok życia, to nadal może pobierać rentę aż do 25. roku życia, a w wyjątkowym przypadku nawet kilka miesięcy dłużej. Konieczne jest wykazanie kontynuowania nauki w szkole. To właśnie bardzo ogólne stwierdzenie co do konieczności dalszej edukacji sprawia problemy interpretacyjne i jest źródłem częstych konfliktów sądowych z ZUS.
Przyjmuje się, że „kontynuowanie nauki w szkole” to nie tylko dalsze uczęszczanie do szkoły podstawowej lub średniej, ale także studia, nauka zawodu.
W orzecznictwie podkreśla się, że renta rodzinna przysługuje nawet w okresie urlopu dziekańskiego i niezależnie od wyników edukacyjnych. Jednocześnie konieczne jest spełnianie podstawowych wymagań stawianych studentom- np. obecność na zajęciach, podejście do egzaminu, aby status studenta nie został uznany za fikcyjny i uzyskany wyłącznie dla celów dalszego uzyskiwania renty.
Na koniec, należy dodać, że możliwe jest przedłużenie prawa do renty rodzinnej po ukończeniu przez dziecko 25 lat, jeżeli uprawniony do renty ukończy 25. rok życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej. W ten sposób prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Jednak bardzo często ZUS kwestionuje pojęcie „ostatniego roku studiów”. Zgodnie z orzecznictwem nie będzie to ostatni rok studiów podyplomowych. Kluczowe znaczenie zawsze będzie miał regulamin konkretnych studiów. Nie ma też znaczenia to czy wcześniej uzyskaliśmy tytuł magistra na innym kierunku ani to czy ostatni rok studiów jest powtarzany.
Bardzo często właśnie w sprawach studentów dochodzi do sporów sądowych o spełnienie kryterium dalszego kontynuowania nauki lub rozpoczęcia ostatniego roku studiów. W takim przypadku zasadnym jest wniesienie odwołania od decyzji oraz dokładnego wyjaśnienia swojej sytuacji.
Pomoc kancelarii w odwołaniu od decyzji odmawiającej prawa do renty rodzinnej
Odmowa przyznania renty rodzinnej dziecku, zwłaszcza w trakcie nauki, może postawić rodzinę w trudnej sytuacji finansowej. ZUS często odrzuca wnioski z przyczyn formalnych lub błędnej interpretacji przepisów. Pamiętaj, że masz prawo walczyć o swoje, a sąd ma szersze uprawnienia do oceny Twojej sprawy.
Skontaktuj się z nami już dziś i skorzystaj z konsultacji prawnej! Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski i oferujemy zdalne konsultacje, dzięki czemu uzyskacie Państwo fachową i szybką pomoc bez względu na miejsce zamieszkania lub lokalizację właściwego Sądu. Możliwe jest także uzyskanie konsultacji stacjonarnej w biurze kancelarii w Szczecinie, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu dogodnego terminu. Jeżeli potrzebujecie Państwo pomocy, wystarczy opisać swoją sytuację w wiadomości na adres e-mail: kontakt@bartoszkowalewski.pl, skorzystać z formularza lub umówić konsultację pod numerem: 455-516-281.
